Debaty sejmoweIII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie rodzin zastępczych

   Nawiązując do wystąpienia pana marszałka z dnia 14 września 1999 r. nr SPS-0202-2436/99 dotyczącego interpelacji posła Wojciecha Franka odnośnie do zrównania w uprawnieniach rodzin zastępczych pobierających obecnie pomoc pieniężną na podstawie dwóch aktów normatywnych - rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 października 1993 r. w sprawie rodzin zastępczych (DzU nr 103, poz. 470 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 lipca 1999 r. w sprawie rodzin zastępczych (DzU nr 63, poz. 713) uprzejmie wyjaśniam, co następuje.    Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 8 lipca 1999 r. w sprawie rodzin zastępczych zostało wydane w oparciu o delegację zawartą w art. 31f ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (DzU z 1998 r. nr 64, poz. 414, nr 106, poz. 668 i nr 117, poz. 756, nr 162 poz. 1118 i 1126 oraz DzU z 1999 r. nr 20 poz. 170). Poprzednie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 października 1993 r. w sprawie rodzin zastępczych (DzU z 1993 r. nr 103, poz. 470 z późn. zm.) wydane na podstawie art. 74 ust. 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (DzU nr 95, poz. 425 oraz z 1992 r. nr 26, poz. 113 i nr 54 poz. 254) zostało wykreślone z ustawy o systemie oświaty przez art. 1 pkt 45 tejże ustawy z dnia 25 lipca 1998 r. (DzU z 1998 r. nr 117, poz. 759) zmieniającej ustawę z dniem 1 stycznia 1999 r. i nie zachodzi potrzeba uchylania tego rozporządzenia, ponieważ przestała istnieć dla niego podstawa prawna.    Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 8 lipca 1999 r. w sprawie rodzin zastępczych uzależnia wysokość pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów pobytu dziecka w rodzinie zastępczej od sytuacji dochodowej rodziny oraz od wieku i stanu zdrowia dziecka. Zasady te jednak nie dotyczą rodzin zastępczych, z którymi zawarto umowy przed 1 stycznia 1999 r., gdyż zgodnie z art. 55 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej pomoc pieniężna przyznawana rodzinom zastępczym przed dniem 1 stycznia 1999 r. nie ulega zmianie, chyba że rodzina zastępcza wystąpi z wnioskiem o tę zmianę.    Zasada uzależnienia wysokości pomocy pieniężnej od dochodu rodziny może dla rodzin o wyższym dochodzie oznaczać niższe świadczenie, ale zasada ta dotyczy wyłącznie rodzin nowych, ustanowionych po 1 stycznia 1999 r. Nowe rozporządzenie zawiera natomiast korzystniejsze przepisy o wysokości świadczeń dla dzieci uprawnionych do zasiłku pielęgnacyjnego oraz dzieci małych do lat trzech. Rodziny zastępcze wychowujące takie dzieci, mimo iż zawarły umowy przed 1 stycznia 1999 r., mogą wnioskować o zmianę umowy na warunkach zapisanych w nowym rozporządzeniu.    Konsekwencją zachowania dla rodzin zastępczych, ustanowionych przed 1 stycznia 1999 r., niezmienionych zasad wypłacania pomocy pieniężnej jest utrzymanie zasady wypłacania świadczenia, jeśli pełnoletni wychowanek kontynuuje naukę, nie później jednak niż do 25 roku życia, a w wypadku kontynuowania studiów wyższych na ostatnim roku - do ukończenia 26 lat.    Natomiast rodziny ustanowione po 1 stycznia 1999 r. otrzymują pomoc pieniężną do uzyskania przez dziecko pełnoletności. Zapis ten jest zgodny z art. 31d ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Rozporządzenie z dnia 8 lipca 1999 r. w sprawie rodzin zastępczych reguluje sprawy dotyczące rodzin zastępczych jedynie dla dzieci do lat 18. Kwestie dotyczące pełnoletnich wychowanków rodzin zastępczych, zarówno w przypadku usamodzielnienia jak i kontynuowania nauki przez pełnoletnich wychowanków, regulować będzie rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej w sprawie udzielenia pomocy na usamodzielnienie wychowankom opuszczającym niektóre placówki opiekuńczo-wychowawcze, resocjalizacyjne, zakłady dla nieletnich oraz rodziny zastępcze. Prace nad opublikowaniem tego rozporządzenia znajdują się w końcowej fazie przygotowań. Zgodnie z art. 31c ustawy o pomocy społecznej pomoc w postaci specjalnego świadczenia pieniężnego na zagospodarowanie przysługuje osobom opuszczającym placówkę opiekuńczo-wychowawczą lub rodzinę zastępczą, znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i niemogącym otrzymać pomocy od rodziców lub dziadków.    Umowy zawarte z rodzinami zastępczymi między 1 stycznia a 31 lipca 1999 r., w zależności od treści zawartych umów, po 1 sierpnia 1999 r. należy dostosować do warunków nowego rozporządzenia poprzez wprowadzenie aneksów bądź poprzez wypowiedzenie warunków umowy i ponowne zawarcie umowy. Decyzje o przyjęciu odpowiedniej procedury powinny być podejmowane indywidualnie w porozumieniu z radcą prawnym powiatowego centrum pomocy rodzinie.    Ponadto pragnę pana posła poinformować, iż w związku z koniecznością ujednolicenia i dostosowania do współczesnych potrzeb społecznych obowiązującego w Polsce systemu opieki nad dzieckiem Ministerstwo Pracy i Polityki Socjalnej we współpracy z Ministerstwem Edukacji Narodowej przygotowuje stosowne zmiany do ustawy o pomocy społecznej, mające na celu zbudowanie na bazie systemu pomocy społecznej jednolitej, spójnej struktury gwarantującej właściwą opiekę nad dzieckiem wychowującym się zarówno w rodzinie własnej jak i poza nią. Nowe zapisy wprowadzane są w projekcie ustawy o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem administracji publicznej. Projekt ustawy został przyjęty w dniu 14 września przez Radę Ministrów i skierowany pod obrady Sejmu.    Sekretarz stanu    Joanna Staręga-Piasek    Warszawa, dnia 4 października 1999 r.