Debaty sejmoweIII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie pobudzania i skuteczniejszej promocji polskiego eksportu

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na pismo z 14 marca 2000 r., znak: SPS-0202-3484/00, przedstawiam poniżej odpowiedź na interpelację pana posła Jana Kulasa w sprawie ˝pobudzania i skuteczniejszej promocji polskiego eksportu˝.    1. Jakim ostatecznie wynikiem zamknął się bilans obrotów handlowych Polski w 1999 r.? Jakie główne przyczyny zdecydowały o skromnych rozmiarach polskiego eksportu w stosunku do wielkiego importu?    Rok 1999 zamknął się spadkiem obrotów handlu zagranicznego do poziomu 73,2 mld USD, tj. o 2,8% w porównaniu z poziomem osiągniętym w 1998 r. Na spadek obrotów złożył się zarówno spadek eksportu o 3,1% (z 28 229 mln USD w 1998 r. do 27 359 mln USD w roku ubiegłym), jak też spadek importu o 2,5% (z 47 054 mln USD w 1998 r. do 45 884 mln USD w roku ubiegłym). Większa wartość importu od eksportu spowodowała, że mimo mniejszego procentowego spadku importu (2,5%) niż eksportu (3,1%) saldo obrotów poprawiło się w porównaniu z 1998 r. o 300 mln USD i wyniosło 18 525 mln USD.    Wśród podstawowych uwarunkowań, które wpłynęły na wyniki wymiany handlowej z zagranicą w ubiegłym roku, kluczową rolę odegrały czynniki zewnętrzne, a mianowicie:    - przeciągający się kryzys na rynku rosyjskim i w jego najbliższym otoczeniu,    - gorsza, niż pierwotnie oczekiwano, koniunktura na rynkach Unii Europejskiej, zwłaszcza w Niemczech,    - znaczny wzrost cen ropy naftowej.    Skutki kryzysu finansowego w Rosji dla polskiego eksportu, które w roku 1998, z uwagi na krótki przedział czasowy (od września do grudnia), były względnie umiarkowane, ujawniły się w pełni dopiero w roku ubiegłym. O ile w roku 1998 spadkowi eksportu na rynki b. ZSRR (o 570 mln USD) towarzyszył spadek importu (o blisko 400 mln USD), o tyle w roku ubiegłym dalszy spadek eksportu na rynki wschodnie był ponaddwukrotnie głębszy (1335 mln USD), ponadto nastąpił przy równoczesnym wzroście importu o ponad 300 mln USD. W rezultacie pogorszenie bilansu wymiany z tymi rynkami, które w roku 1998 było jeszcze względnie umiarkowane (o 172 mln USD), uległo w roku ubiegłym dalszemu, blisko 10-krotnemu pogłębieniu, skutkiem czego notowane jeszcze przed dwoma laty dodatnie saldo wymiany z tymi rynkami (640 mln USD) przekształciło się w deficyt przekraczający 1 mld USD.    Na ogólne pogorszenie sytuacji w handlu z krajami b. ZSRR decydująco wpłynęły wyniki wymiany z Rosją. Spadek eksportu o blisko 900 mln USD, przy równoczesnym wzroście importu o ponad 300 mln USD, spowodował pogłębienie deficytu w wymianie z tym rynkiem z 775 mln USD w 1998 r. do 1967 mln USD w 1999 r. Załamanie na rynkach wschodnich znalazło swoje odbicie szczególnie w eksporcie towarów rolno-spożywczych, produktów chemicznych (farmaceutyki, kosmetyki) oraz mebli.    Osłabienie koniunktury na rynkach UE, zwłaszcza w Niemczech, miało znaczący wpływ na ograniczenie ogólnego popytu importowego. PKB w krajach UE wzrósł w roku ubiegłym o około 2,1%, czyli o 0,6 pkt. wolniej niż przed rokiem. Negatywny wpływ spowolnienia gospodarczego na tych rynkach na spadek popytu importowanego był w odniesieniu do polskich towarów (o relatywnie niskim stopniu przetworzenia) bardziej dotkliwy niż w przypadku towarów wysokoprzetworzonych, oferowanych przez eksporterów z krajów rozwiniętych, zwłaszcza z krajów UE.    Jak wynika z szacunków IMF, spadek tempa wzrostu gospodarczego w Niemczech o 1% skutkuje spadkiem popytu importowanego na polskie towary o około 4%.    Na bazie tych szacunków można oceniać, że w wyniku pogorszenia koniunktury w Niemczech polski eksport na ten rynek był niższy o ponad 400 mln USD.    Wzrost cen ropy naftowej (w skali ubiegłego roku o blisko 20%) przełożył się na zwiększenie wartości dolarowej importu, a tym samym na pogłębienie ogólnego deficytu wymiany o blisko 300 mln USD, tj. o 1,6%.    W wyniku oddziaływania powyższych czynników zewnętrznych eksport w roku ubiegłym uległ redukcji przynajmniej o 1,8 mld USD, tj. o 6,6%, a deficyt wymiany osiągnął poziom o 2,1 mld USD wyższy.    Poza czynnikami zewnętrznymi zasygnalizowanymi wyżej należałoby wskazać na istotny wpływ, jaki na wyniki wymiany handlowej w roku 1999 wywarło umocnienie dolara w stosunku do innych podstawowych walut wymienialnych i jednostki rozrachunkowej euro. Na podstawie danych GUS dotyczących kursu złotego do dolara, marki i euro - szacuje się, że dolar umocnił się wobec marki o blisko 10% i wobec euro o 11%. Zważywszy, że udział marki w koszyku walutowym rozliczeń polskich obrotów wynosił w ubiegłym roku 38,7% w imporcie i 41,8% w eksporcie, a udział euro odpowiednio: 8,7% i 10,8%, należy ocenić, że na skutek tzw. przewalutowania wartości dewizowej obrotów na dolary dynamika wzrostu obrotów uległa obniżeniu o około 3 pkt. Skutki przewalutowania były jednak w przybliżeniu podobne po stronie eksportu i importu, stąd też ich wpływ na ogólny bilans wymiany można generalnie oceniać jako neutralny.    Wśród uwarunkowań wewnętrznych wymiany handlowej za najistotniejsze należy uznać:    - uwarunkowania cenowo-kursowe;    - oprocentowanie kredytów proeksportowych;    - zakres wykorzystania instrumentów finansowego wspierania eksportu.    Uwarunkowania cenowo-kursowe wymiany handlowej w roku ubiegłym, a zwłaszcza w drugim półroczu, można uznać za umiarkowanie korzystne. Ceny transakcyjne w omawianym okresie wzrosły realnie:    - w eksporcie - o 2,4%,    - w imporcie - o 1,1%.    Wskaźnik terms of trade (liczony na bazie realnych zmian cen transakcyjnych) ukształtował się na poziomie 101,3%.    Wzrost cen transakcyjnych (przy równoczesnym spadku cen dewizowych wyrażonych w dolarach) był efektem realnej deprecjacji złotego wobec głównych walut wymienialnych, zwłaszcza wobec dolara, o około 5%.    Jak wynika z powyższego, uwarunkowania cenowo-kursowe eksportu w roku ubiegłym można oceniać jako względnie korzystne. Należy jednak równocześnie brać pod uwagę, że na koniec ubiegłego roku w stosunku do stycznia 1996 r. realne osłabienie złotego względem dolara było znacznie mniejsze od jego realnego umocnienia się względem marki niemieckiej, która zajmuje dominującą pozycję w koszyku walutowym polskich obrotów. W rezultacie średnioważony, realny kurs złotego wobec tych dwóch podstawowych walut umocnił się w okresie ostatnich czterech lat co najmniej o 3%. Według szacunków IMF w okresie czterech lat (1995-1998) realna aprecjacja złotego wobec podstawowych walut wymienialnych przekroczyła 30%.    Wysoki poziom realnych stóp procentowych (ponad 10%), bezpośrednio przekładający się na wysoki koszt kredytów, poważnie osłabia zainteresowanie podmiotów gospodarczych, w tym także eksporterów, podejmowaniem przedsięwzięć gospodarczych, a w szczególności długofalowych i kosztownych przedsięwzięć prorozwojowych, i ogranicza w ten sposób inwestycje o charakterze proeksportowym.    2, 5. Czy i w jakim stopniu można mówić o pracach rządu Jerzego Buzka nad strategią rozwoju polskiego eksportu? W jaki sposób przyjęty budżet państwa na 2000 r. ułatwi promocję polskiego eksportu? Jakie główne działania podejmie w tym zakresie Ministerstwo Gospodarki?    W związku z niekorzystną sytuacją w zakresie handlu zagranicznego problematyka handlu zagranicznego, a ściślej rozwoju polskiego eksportu jako jednego z warunków utrzymania wysokiego tempa rozwoju gospodarczego, jest jedną z ważniejszych, jakie podejmuje rząd w ostatnim czasie. Wyrazem zainteresowania tą problematyką jest przyjęcie przez rząd kilku dokumentów o strategicznym charakterze, określających m.in. podstawy polityki proeksportowej rządu. Należą do nich ˝Koncepcja średniookresowego rozwoju gospodarczego kraju do 2002 r.˝, ˝Kierunki działań rządu wobec małych i średnich przedsiębiorstw do 2002 r.˝ i wreszcie ˝Ocena sytuacji i propozycje działań dla polepszenia sytuacji w handlu zagranicznym Polski˝. Program zawarty w tym ostatnim dokumencie, będącym wynikiem wspólnej pracy Ministerstwa Gospodarki oraz Ministerstwa Finansów, przewiduje podjęcie szeregu działań o charakterze traktatowym, w zakresie finansowych instrumentów wspierania eksportu oraz działalności promocyjnej. W sytuacji, gdy zarówno uwarunkowania zewnętrzne, jak i podstawowe instrumenty polityki gospodarczej nie sprzyjają rozwojowi eksportu, szczególnego znaczenia nabiera możliwie aktywne i pełne wykorzystanie wyspecjalizowanych finansowych instrumentów wspierania eksportu (finansowanie, ubezpieczenie i gwarantowanie kredytów eksportowych i proeksportowych).    W odpowiedzi na wcześniejszą interpelację informowałem pana posła na temat założeń tego programu. W chwili obecnej szereg zadań w nim zawartych zostało wykonanych lub znajduje się w trakcie realizacji.    Skala i zakres działalności promocyjnej Ministerstwa Gospodarki są oczywiście związane z wielkością środków przeznaczonych na ten cel w budżecie MG. Ministerstwo Gospodarki od szeregu lat czyni starania w kierunku znacznego zwiększenia wielkości środków przeznaczonych ma promocję eksportu. W budżecie Ministerstwa Gospodarki na 2000 r. na promocję eksportu przeznaczona została kwota 34 900 000 zł (bez środków na funkcjonowanie PAIZ). Oznacza to w stosunku do roku ubiegłego wzrost o ok. 60% (w 1999 r. MG dysponowało na ten cel środkami w wysokości 21 839 000 zł). Ponadto w budżecie MG przeznaczono kwotę    10 000 000 zł na dopłaty do oprocentowania kredytów eksportowych. Mamy nadzieję, że te zwiększone, choć znacznie niższe od potrzeb, środki pozwolą na rozszerzenie działalności promocyjnej MG poprzez intensyfikację dotychczas stosowanych i rozwój nowych form promocji eksportu oraz w połączeniu z nowymi rozwiązaniami prawnymi - szersze wykorzystanie przez przedsiębiorstwa finansowych instrumentów wspierania eksportu.    Ciągle jednak roczny poziom wydatków z budżetu państwa na promocję eksportu w Polsce znacznie odbiega od poziomu wydatków na ten cel realizowanych w innych krajach członkowskich OECD. Jeszcze bardziej niekorzystnie przedstawia się roczny poziom wydatków na promocję w ujęciu per capita - w Polsce pozostaje on na poziomie kilkadziesiąt - kilkaset razy niższym niż w innych krajach. W załączeniu przekazuję materiał dotyczący działań podejmowanych przez Ministerstwo Gospodarki w zakresie promocji eksportu oraz finansowych instrumentów wspierania eksportu (w tym także stanu prac legislacyjnych) (zał. nr 1.*).    2. Jak generalnie przedstawiają się kierunki i struktura polskiego eksportu na przykład za lata 1998-1999?    Struktura geograficzna obrotów.    Jak wspomniałem już wcześniej, wartość obrotów Polski z zagranicą w 1999 r. wyniosła 73 242,9 mln USD, a importu 45 883,7 mln USD. Deficyt obrotów wyniósł 18 524,5 mln USD. Eksport zmniejszył się o 3,1%, a import o 2,5 %. Około 75% obrotów towarowych Polski przypadało na kraje rozwinięte gospodarczo.    Struktura obrotów według głównych ugrupowań krajów w latach 1998-1999 podana jest w poniższym zestawieniu: Grupa krajów 1998 r. % 1999 r. % Eksport Import Eksport Import Polska ogółem 100,0 100,0 100,0 100,0 Unia Europejska 68,3 65,9 70,6 64,9 Kraje CEFTA 7,4 6,4 8,1 6,7 Kraje EFTA 1,7 2,2 2,1 2,5 Kraje b. ZSRR 13,7 6,9 9,3 7,7 Kraje rozwijające się 5,3 11,8 6,6 11,8 Pozostałe kraje 3,6 6,8 3,3 6,5    Rozwój procesów integracyjnych z krajami Unii Europejskiej i CEFTA powoduje wzrost udziałów obrotów z tymi ugrupowaniami. Wzrósł również udział w obrotach krajów EFTA i krajów rozwijających się, a spadek, szczególnie eksportu, wystąpił z krajami b. ZSRR.    Niemal od początku dekady, tj. od 1992 r., kluczowe znaczenie dla polskiej wymiany handlowej z zagranicą mają rynki Unii Europejskiej. W ostatnich trzech latach ich udział w polskim eksporcie zwiększył się z 64,2% w 1997 r. do 70,6% w roku ubiegłym. W imporcie tendencja wzrostowa jest mniej wyraźna (odpowiednio: 63,8% i 64,9%), przy czym w roku ubiegłym odnotowano spadek udziału UE o 1 pkt. Wśród rynków UE tradycyjnie najważniejszą pozycję zajmują Niemcy, których udział w eksporcie zwiększył się w ostatnich trzech latach z 32,9% do 46,1%, a w imporcie - z 24,1% do 25,2%.    Kolejnym po UE, znaczącym ugrupowaniem rynków (mimo poważnego zmniejszenia się w ostatnich dwóch latach jego udziału w ogólnych obrotach, szczególnie po stronie eksportu) są kraje b. ZSRR. O sytuacji w zakresie handlu zagranicznego z tym obszarem informowałem już w odpowiedzi na pkt 1, przy okazji omawiania skutków kryzysu rosyjskiego.    Wymagają odnotowania symptomy pozytywnego przełomu w wymianie handlowej z krajami rozwijającymi się. Po okresie kilkuletniego wzrostu deficytu w handlu z tymi rynkami (tylko w roku 1998 deficyt wymiany pogłębił się tu o 865 mln USD do poziomu ponad 4 mld USD), w roku ubiegłym, dzięki wzrostowi eksportu (o ponad 300 mln USD) i równoczesnemu spadkowi importu (o blisko 150 mln USD) odnotowano spadek deficytu o ponad 450 mln USD. O ile kierunek tych zmian zostałby utrzymany w roku bieżącym, mogłoby to stanowić obiecujący prognostyk co do możliwości kompensowania na tych rynkach strat eksportowych ponoszonych na rynku b. ZSRR.    pozostałych krajów, które nie należą do podanych na wstępie ugrupowań, a z którymi obroty mają duże znaczenie zarówno pod względem wartości, jak i znaczenia dla rozwoju gospodarki (głównie z uwagi na poziom technologiczny importu), były Stany Zjednoczone i Japonia. Wartość obrotów z tymi krajami wyniosła w 1999 r.: Kraj Eksport Import Saldo Udział % ogółem w mln zł w eksporcie w imporcie USA 754,2 1647,5 -893,3 2,8 3,6 Japonia 42,8 926,4 -883,6 0,2 2,0    Bliższe dane o obrotach z głównymi ugrupowaniami podane są w załączniku nr 2.*)    Struktura przedmiotowa obrotów towarowych.    Struktura obrotów towarowych wg podstawowych grup towarowych w latach 1998-1999 podana jest w poniższym zestawieniu. Grupa krajów 1998 r. % 1999 r. % Eksport Import Eksport Import Artykuły rolno-spożywcze 11,1 8,2 9,7 7,3 Produkty mineralne 6,2 7,6 5,6 8,2 Wyroby przemysłuchemicznego 9,5 16,6 9,3 17,5 Wyroby ze skóry 0,9 0,8 0,9 0,8 Wyroby przemysłudrzewno-papierniczego 6,6 4,6 7,1 4,7 Wyroby przemysłulekiego 12,2 8,3 11,9 7,9 Wyroby przemysłuceramicznego 3,0 2,3 3,2 2,4 Metale nieszlachetne 13,0 8,1 12,7 8,2 Wyroby przemysłuelektromaszynowego 29,4 40,3 31,1 40,6 Meble i artykułyoświetleniowego 8,0 2,2 8,5 2,2 Pozostałe towary 0,1 1,1 - 0,2 Razem 100,0 100,0 100,0 100,0    Szczegółowe dane wartościowe za lata 1998-1999 podane są w załączniku nr 3.*)    Wśród 10 podstawowych grup towarowych (stanowiących umowne agregaty sekcji towarowych) jedynie w jednej (wyroby elektromaszynowe - sekcje: XVI, XVII i XVIII) zaistniałe zmiany miały znaczący wpływ na poprawę salda. W pozostałych grupach nastąpiły zmiany bądź o stosunkowo niewielkim pozytywnym wpływie na saldo (towary rolno-spożywcze zaliczane do sekcji: I-IV, wyroby drzewno-papiernicze w sekcjach: IX i X, wyroby przemysłu lekkiego należące do sekcji: XI i XII oraz wyroby różne, zaliczane do sekcji: XIX, XX i XXI - głównie meble), bądź też zmiany poważnie rzutujące na pogłębienie deficytu (produkty mineralne, głównie paliwa w sekcji V, produkty chemiczne należące do sekcji: VI i VII oraz wyroby metalurgiczne - sekcja XV).    4. Jakie miejsce w polskim eksporcie będą odgrywać w najbliższych latach rynki wschodnioeuropejskie, z Rosją na czele? Dlaczego w tych potencjalnie chłonnych rynkach nie udało się dotychczas odnieść większych sukcesów polskiego eksportu?    W latach 1994-1997 obroty handlowe, szczególnie polski eksport, z krajami wschodnimi, w tym z Rosją, charakteryzowały się bardzo wysoką dynamiką wzrostu, przekraczającą 30% w skali rocznej. W konsekwencji w 1997 r. udział krajów WNP w łącznym polskim eksporcie ukształtował się na poziomie 15,3% (w 1997 r. Rosja stała się drugim rynkiem zbytu polskich towarów z 8,4-procentowym udziałem w globalnym wywozie RP). Dane te świadczą o pozytywnych zjawiskach w polskim eksporcie do państw wschodnich.    Warunki finansowo-gospodarcze, które ukształtowały się w Rosji (i pozostałych krajach WNP) po kryzysie z sierpnia 1998 r. (ponad 4-krotna dewaluacja rubla, znacznie przekraczająca wzrost cen wewnętrznych; spadek siły nabywczej ludności itp.) odwróciły powyższe pozytywne tendencje - w 1998 r. polski eksport do WNP obniżył się o 19% (w tym do Rosji o 26%), natomiast w 1999 r. wywóz na rynki regionu zmniejszył się o 43%, udział regionu w polskim eksporcie spadł do 6,7%. Eksport do Rosji obniżył się o 56%; FR stała się 10. rynkiem zbytu polskich towarów z 2,6-procentowym udziałem.    Skala spadku polskiego eksportu na rynki krajów WNP jest wyższa od globalnej obniżki importu tego regionu. Przykładowo: łączny przywóz Rosji z krajów spoza WNP w 1999 r. spadł o 32% (przy spadku polskiego eksportu o 56%). Wynika to zarówno z różnic w strukturze eksportu do Rosji, która w przypadku Polski charakteryzuje się przeważającym udziałem towarów konsumpcyjnych (bariera popytowa w Rosji), jak i większego wsparcia finansowego dostaw realizowanych z krajów wysoko uprzemysłowionych - Unii Europejskiej, USA (pomoc żywnościowa, preferencyjne kredyty, wysokie dopłaty do niektórych towarów). Z kolei poziom spadku eksportu do Rosji z Polski i krajów Europy Środkowej jest porównywalny. Natomiast 35-procentowa obniżka eksportu na Ukrainę wiąże się w znacznym stopniu z załamaniem dostaw polskiego węgla (spadek o 85%).    Miejsce rynków wschodnich, szczególnie Rosji, w polskim eksporcie w najbliższych latach będzie uwarunkowane dwoma czynnikami - systemowymi warunkami handlu, które będą obowiązywać w poszczególnych krajach, oraz efektywnością instrumentów i działań wspierających polski wywóz.    Obecna polityka gospodarcza Rosji zakłada m.in. kontynuowanie ograniczania importu jako podstawowego czynnika warunkującego wzrost produkcji krajowej oraz zasadnicze systemowe zawężenie możliwości dokonywania transakcji barterowych i innych operacji niepieniężnych (głównie w celu przeciwdziałania naruszeniom przepisów podatkowych). Uwzględniając problemy restrukturyzacji rosyjskiego systemu bankowego, w tym przede wszystkim z uwagi na ograniczone środki, powyższe uwarunkowania będą negatywnie wpływały na możliwości stabilizacji i rozwoju polsko-rosyjskiego handlu zarówno w roku 2000, jak i w perspektywie co najmniej 2-3 lat. Biorąc pod uwagę możliwość określonego wzrostu czynnika popytowego w Rosji w tym okresie, można zakładać zwiększenie polskiego eksportu do Rosji w latach 2000-2002 o ok. 30-35% w skali rocznej. Oznacza to, iż pod koniec 2002 r. uda się osiągnąć poziom dostaw o 20-30% mniejszy niż w roku 1997. Nieco lepiej powinna ukształtować się sytuacja w dostawach na pozostałe rynki WNP, gdzie realne jest odbudowanie, a nawet przekroczenie poziomu eksportu z 1997 r. Przy tych uwarunkowaniach łączny poziom polskiego eksportu do tego regionu (WNP) wyniósłby ok. 3,5 mld USD, co przy założeniu umiarkowanego wzrostu globalnego wywozu RP (w skali 10% rocznie) stanowiłoby ok. 10%.    Można zakładać określone dodatkowe możliwości wzrostu eksportu w rezultacie stabilizacji i obniżenia średniego poziomu ochrony celnej rynków wschodnich w ramach procedur akcesji poszczególnych państw do WTO. Polska aktywnie uczestniczy w negocjacjach taryfowych z najważniejszymi partnerami (Rosja, Ukraina, Białoruś).    Poziom polskiego wywozu do krajów WNP w najbliższych latach będzie w znaczącym stopniu uzależniony od wdrożenia instrumentów i działań wspierających polski eksport.    Podejmowane są wielopłaszczyznowe inicjatywy bilateralne, ukierunkowane na aktywizację polskich dostaw. W relacjach z Rosją strona polska wystąpiła m.in. z inicjatywą udzielenia stronie rosyjskiej kredytów towarowych oraz przeznaczenia części wpływów ze wzrastającego wolumenu eksportu ropy naftowej do Polski na finansowanie polskich dostaw artykułów rolno-spożywczych i innych towarów do Rosji. Propozycje te są obecnie przedmiotem prac ekspertów obu stron.    W stosunkach z Ukrainą podejmowane są działania na rzecz przyspieszenia wejścia w życie porozumienia o współpracy kredytowej, wypracowania możliwych form wspierania (w tym ubezpieczeniowego) polskiego eksportu węgla na rynek ukraiński.    Udzielone zostało wsparcie ubezpieczeniowe dostawom kredytowym polskich kombajnów zbożowych na Białoruś (kontrakt o wartości 23 mln USD). Trwają uzgodnienia w sprawie uruchomienia polskich kredytów towarowych dla Kazachstanu i Uzbekistanu.    Z Rosją i Ukrainą prowadzone są aktywne prace i konsultacje ukierunkowane na usuwanie barier i ograniczeń taryfowych i pozataryfowych występujących w dwustronnym handlu i współpracy gospodarczej. Na te zagadnienia ukierunkowane zostały prace komisji mieszanych (kolejne posiedzenia z FR i Ukrainą zaplanowano na I połowę br.), tworzonych w ramach tych organów grup roboczych oraz wydziałów ekonomiczno-handlowych polskich ambasad w poszczególnych krajach.    Ponadto, na wspieranie polskich eksporterów na kierunku wschodnim, w tym do Rosji, ukierunkowane będą wewnętrzne mechanizmy, takie jak: wsparcie uczestnictwa w zagranicznych imprezach targowo-wystawienniczych, finansowe i celne instrumenty wspierania eksportu (ubezpieczenia kredytów eksportowych, finansowanie kredytów eksportowych ze środków publicznych, dopłaty do oprocentowania kredytów eksportowych i inne - jednym z ważnych założeń jest zwiększenie dostępności poszczególnych instrumentów dla eksporterów na rynki wschodnie, szczególnie dla małych i średnich przedsiębiorstw, m.in. w ramach działalności KUKE SA wypracowywane są specjalne programy ubezpieczeniowe w odniesieniu do Rosji), system giełdowej sprzedaży półtusz wieprzowych i ewentualnie innych produktów rolnych z przeznaczeniem na eksport (będący formą dopłat), który w 1999 r. skutecznie wspierał polskich eksporterów do Rosji - wywóz mięsa wieprzowego na rynek rosyjski wzrósł 2,6 razy.    Praktyczne wdrożenie i realizacja wymienionych instrumentów i działań wspierających polski eksport na Wschód stworzy dodatkowe możliwości wywozu. Jednakże i w tym przypadku w perspektywie 2002 r. realnie można założyć udział krajów WNP w łącznym eksporcie RP na poziomie 12-13%, co odpowiadałoby wartości 4,2-4,5 mld USD (co oznaczałoby wzrost wartości w stosunku do rekordowego jak dotychczas 1997 r. o 7-14%).    6. W jakich (kiedy?, gdzie?) największych wystawach, imprezach targowo-handlowych o randze europejskiej lub światowej będzie następowała promocja polskiego eksportu, rodzimej przedsiębiorczości.    Polskie przedsiębiorstwa każdego roku biorą udział w kilkuset imprezach targowo-wystawienniczych za granicą, nie sposób zatem wymienić wszystkich ważnych imprez, na których promowane będą polskie produkty i producenci. Ministerstwo Gospodarki w miarę posiadanych możliwości finansowych i organizacyjnych stara się wspierać tę formę promocji polskiego eksportu m.in. poprzez inicjowanie wystaw o charakterze narodowym za granicą, wspieranie udziału polskich wystawców w targach i wystawach za granicą poprzez refundację części kosztów, zapewnianie polskich stoisk informacyjnych na targach i wystawach, inicjowanie i współorganizowanie misji handlowych za granicą.    Od szeregu lat Ministerstwo Gospodarki dofinansowuje koszty udziału polskich przedsiębiorstw w najważniejszych targach i wystawach odbywających się za granicą. Refundacja części kosztów udziału w wybranych imprezach targowych za granicą jest często czynnikiem decydującym o udziale polskich wystawców w danej imprezie. Oczekujemy zatem obecności polskich firm przede wszystkim na imprezach znajdujących się na liście objętych refundacją MG. Są to imprezy uznane przez MG za najważniejsze z punktu widzenia strategicznych interesów polskiej gospodarki i perspektyw rozwoju współpracy gospodarczej z zagranicą.    W 2000 r., z inicjatywy i we współpracy z Ministerstwem Gospodarki, zorganizowane zostaną m.in. 4 wystawy o charakterze narodowym - w Izraelu, Czarnogórze, na Litwie i Ukrainie. W kolejnych latach przewiduje się organizację kolejnych imprez o charakterze narodowym (6 w 2001 r. oraz 4 w 2002 r.). Na liście imprez kalendarzowych objętych refundacją MG w 2000 r. znajduje się 160 imprez (zarówno wielobranżowych, jak i branżowych). Są wśród nich największe i najważniejsze imprezy targowe na świecie. W sposób priorytetowy traktowane są rynki krajów b. ZSRR (szczególnie Rosja) oraz Unii Europejskiej. Tam odbywa się najwięcej imprez targowych i najliczniej uczestniczą w nich polskie firmy. Na niektórych z nich, np. Proedexpo czy Konsumexpo w Moskwie polskie stoiska należą do najliczniejszych. W załączeniu przesyłam informację nt. systemu refundacji części kosztów uczestnictwa w zagranicznych imprezach targowo-wystawienniczych w latach 2000-2002, w której pan poseł znajdzie informacje również nt. konkretnych terminów poszczególnych imprez (zał. nr 4).*)    Należy także wspomnieć o Światowej Wystawie EXPO 2000 w Hanowerze. Wystawa ta odbędzie się w dniach 16 czerwca - 31 października 2000 r. pod hasłem ˝Człowiek - Przyroda - Technika˝. Polska będzie w niej oczywiście uczestniczyć. EXPO 2000 w Hanowerze będzie znakomitą okazją do zaprezentowania dorobku kulturalnego, społecznego, a także gospodarczego Polski w przededniu wejścia do Unii Europejskiej.    7. W jaki sposób rozpoczęte negocjacje i zbliżający się proces integracji Polski z Unią Europejską wpłyną na stan i perspektywy polskiego eksportu?    Podstawowe zasady naszej polityki handlowej wobec Unii Europejskiej określa Układ Europejski, który wszedł w życie 1 marca 1994 r., a wcześniej od 1 lutego 1992 r. jego część handlowa pod nazwą Umowy przejściowej. Zgodnie z przyjętą w Układzie Europejskim zasadą asymetrii z końcem 1997 r. Unia Europejska zniosła ostatnie ograniczenia ilościowe stosowane wobec importu z Polski kilku tzw. kategorii wyrobów tekstylnych. Oznacza to, że poczynając od 1 stycznia 1998 r. polski eksport towarów przemysłowych ma całkowicie wolny dostęp do rynku unijnego. Z kolei towary przemysłowe UE mają wolny dostęp do rynku polskiego od 1 stycznia 1999 r., z wyjątkiem niektórych wyrobów stalowych (cło zostało zniesione od 1 stycznia 2000 r.) oraz paliw (benzyna i olej napędowy) - liberalizacja od 1 stycznia 2001 r., i samochodów - stawka zerowa od 1 stycznia 2002 r.    W chwili obecnej między Polską a UE istnieją nadal bariery o charakterze administracyjnym (np. kontrole graniczne), technicznym (odmienne standardy jakościowe, przepisy techniczne itp.) i fiskalnym (np. różnice w wysokości stawek podatkowych, jak też dotyczące zasad naliczania i poboru niektórych podatków). Wszystkie te elementy wpływają na zwiększenie kosztów produkcji i kosztów transakcyjnych. Znoszenie tego typu barier i włączanie Polski do jednolitego rynku wewnętrznego Unii pozwoli uzyskać dodatkowe oszczędności w nakładach i poprawić konkurencyjność polskich produktów na rynku wewnętrznym UE.    W wyniku liberalizacji handlu między Polską a UE odnotowano wzrost polskiego eksportu, jak też w dużo większym stopniu importu, jednakże należy podkreślić fakt, iż ok. 80% importu Polski stanowi import zaopatrzeniowy i inwestycyjny, a w związku z tym wysokie tempo wzrostu importu należy uznać za zjawisko normalne dla szybko rozwijającej się gospodarki polskiej, która potrzebuje nowoczesnych technologii celem sprostania konkurencji unijnej. Korzyści z liberalizacji odnoszą konsumenci, ponieważ presja konkurencyjna wywierana przez dostawców wspólnotowych na polskich producentów skłania tych ostatnich do produkowania taniej i lepiej. Efektem tego są niższe ceny i lepsza jakość wyrobów dostarczanych przez producentów krajowych.    Integracja z Unią Europejską oznacza przede wszystkim włączenie gospodarki do jednolitego rynku UE poprzez przyjęcie reguł dotyczących swobodnego przepływu towarów i usług, kapitału i osób. Niezbędnym elementem tego procesu w zakresie swobodnego przepływu towarów jest konieczność wdrożenia niezbędnych ustaw i aktów wykonawczych dotyczących całego systemu oceny zgodności, co zapewni możliwość nieskrępowanego eksportu polskich towarów na rynek UE.    W związku z przystąpieniem do UE oczekuje się również korzyści makroekonomicznych dla Polski, co według szacunków Rządowego Centrum Studiów Strategicznych oznaczać będzie:    - podwyższenie tempa wzrostu PKB o 1,4 punktu procentowego w latach 2001-2005 oraz o 0,7 punktu w latach 2006-2010,    - zwiększenie dynamiki inwestycji i konsumpcji o ok. 2 punkty procentowe w latach 2001-2005,    - stopniowe zwiększanie dynamiki eksportu (po początkowym wzroście importu) o ok. 2 punkty procentowe w latach 2006-2010,    - zahamowanie inflacji (w 2010 r. ma ona wynieść 4,4% w porównaniu do 7,8%, gdyby Polska nie była członkiem UE).    Członkostwo Polski w UE zapewni większe bezpieczeństwo inwestorom krajowym i zagranicznym. Wprawdzie już obecnie postanowienia Układu Europejskiego są dla inwestorów z UE korzystne, ale członkostwo dawałoby większe gwarancje stabilności przepisów i polityki gospodarczej. Przystąpienie Polski do UE zachęciłoby nie tylko inwestorów z państw UE, ale także z innych regionów świata do podejmowania działalności produkcyjnej w Polsce, z perspektywą łatwiejszej sprzedaży na terenie całego ugrupowania. Przyczyniać się to będzie do wzrostu zatrudnienia i modernizacji gospodarki. Jako pełnoprawny członek Unii Europejskiej Polska uzyska dostęp do unijnych mechanizmów decyzyjnych, a także wpływ na kierunki i formy polityk wspólnotowych. Członkostwo w UE gwarantuje także dostęp do środków pomocowych i funduszy strukturalnych, z jakich korzystają obecnie państwa członkowskie. Oznacza także w praktyce przyspieszenie wzrostu gospodarczego, czego przykładem były takie kraje, jak: Grecja, Hiszpania, Portugalia i Irlandia.    Z wyrazami szacunku    Podsekretarz stanu    Tadeusz Donocik    Warszawa, dnia 14 kwietnia 2000 r.