Debaty sejmoweIII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie stosowania zasad ustawy o służbie cywilnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w polityce personalnej Ministerstwa Spraw Zagranicznych

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na pismo pana marszałka nr SPS-0202-3217p/00 z dnia 24 października 2000 r., w związku z uznaniem za niezadowalającą przez posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej pana Longina Pastusiaka odpowiedzi na jego interpelację w sprawie stosowania ustawy o służbie cywilnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w polityce personalnej Ministerstwa Spraw Zagranicznych, przedstawiam poniżej dodatkowe wyjaśnienia na pytania zawarte w interpelacji:    1. Pozostają aktualne spostrzeżenia i uwagi przedstawione w odpowiedzi na interpelację z dnia 7 lutego 2000 r. Mogę tylko powtórzyć, iż realizowanie polityki personalnej w Ministerstwie Spraw Zagranicznych w oparciu o obowiązujące regulacje prawne jest utrudnione, w szczególności ze względu na rozproszenie regulacji w dużej liczbie aktów prawnych, jakie mają zastosowanie do pracowników służby dyplomatyczno-konsularnej i niespójność tych przepisów. Nie można bowiem mówić o stosowaniu zasad ustawy o służbie cywilnej w Ministerstwie Spraw Zagranicznych w oderwaniu od przepisów i zasad stosowanych do pracowników polskich placówek dyplomatycznych, urzędów konsularnych, misji i instytutów polskich.    2. W okresie od 1 lipca 1999 r. do 31 października 2000 r. w Ministerstwie Spraw Zagranicznych podjęło pracę 125 osób, w tym:    - 22 osoby, które zostały wyłonione w drodze konkursu zorganizowanego przed dniem wejścia w życie ustawy o służbie cywilnej,    - 6 osób, z którymi podpisano umowę przed dniem wejścia w życie ustawy o służbie cywilnej,    - 16 osób, które zostały przeniesione z innych urzędów, zgodnie z art. 53 ustawy o służbie cywilnej,    - 76 osób, które zostały przyjęte zgodnie z zachowaniem procedury przewidzianej w art. 22 ustawy o służbie cywilnej,    - 5 osób, wobec których nie stosowano procedur przewidzianych w ustawie o służbie cywilnej.    3. Ministerstwo Spraw Zagranicznych zatrudniło 5 osób bez przeprowadzenia wymaganej przez ustawę o służbie cywilnej procedury. Pozwolę sobie przypomnieć panu posłowi, iż informację o powyższym uzyskał pan poseł od ministra spraw zagranicznych, który przedstawił ją w odpowiedzi na pana interpelację. Decyzję podjęto za wiedzą i zgodą ówczesnego ministra spraw zagranicznych oraz za wiedzą i zgodą szefa służby cywilnej. Wobec takiego trybu uzgodnień nie było podstaw do wyciągania konsekwencji wobec kogokolwiek.    4. Nie mogę zgodzić się z zarzutem, iż osoby, które pełnią obowiązki dyrektorów lub zastępców dyrektorów, pobierają pełne uposażenie dyrektorskie. Jak podkreślono w odpowiedzi na interpelację z dnia 7 lutego 2000 r. dyrektor generalny powierzył kierowanie komórkami organizacyjnymi Ministerstwa Spraw Zagranicznych kompetentnym i wyróżniającym się pracownikom, którzy otrzymują wynagrodzenie stosowne do wykonywanych obowiązków, wyników pracy i zakresu odpowiedzialności. Przepisy rozporządzenia prezesa Rady Ministrów z dnia 29 października 1999 r. w sprawie określenia stanowisk urzędniczych, wymaganych kwalifikacji zawodowych, stopni służbowych urzędników służby cywilnej, mnożników do ustalania wynagrodzenia oraz szczegółowych zasad ustalania i wypłacania innych świadczeń przysługujących członkom korpusu służby cywilnej nie określają precyzyjnie wysokości wynagrodzenia tej grupy pracowników. W przepisach tych nie występuje pojęcie ˝wynagrodzenia dyrektorskiego˝. Normują one zasady ustalania i wypłacania świadczeń, w tym i wynagrodzenia, pozostawiając do decyzji pracodawcy ustalenie wysokości wynagrodzenia zasadniczego. W grupie wyższych stanowisk w służbie cywilnej, w której mieści się m.in. stanowisko dyrektora i zastępcy dyrektora, wynagrodzenie zasadnicze może w roku 2000 wynieść od 900,14 zł do 16 169,75 zł. W grupie stanowisk średniego szczebla zarządzania w służbie cywilnej wynagrodzenie zasadnicze w 2000 r. może wynieść od 900,14 do 14 351,60 zł. Zapewniam pana posła, że uposażenia dyrektorów w MSZ nie zbliżają się nawet na przyzwoitą odległość do górnej możliwej granicy.    Ustawa o służbie cywilnej przewiduje coroczny nabór na stanowiska urzędnicze. Ustawa stwarza możliwość ubiegania się o mianowanie, nie nakłada jednak takiego obowiązku na członków kurpusu służby cywilnej. Jest to wyłącznie sprawą indywidualnej decyzji pracownika. W resorcie spraw zagranicznych jest 109 urzędników. W roku 2000 mianowanie uzyskało 67 pracowników ministerstwa oraz 30 przebywających obecnie na placówkach, wśród nich wielu dyrektorów i zastępców dyrektorów. Pragnę nadmienić, iż wśród ogólnej liczby urzędników służby cywilnej - 699 - najliczniejszą grupę stanowią właśnie pracownicy Ministerstwa Spraw Zagranicznych, gdyż aż ok. 17% wszystkich urzędników służby cywilnej w kraju.    Pracownikom, którym powierzono pełnienie obowiązków dyrektora lub zastępcy dyrektora, używającym pieczątek ˝dyrektor˝ lub ˝zastępca dyrektora˝ zwróciłem uwagę i tego rodzaju zdarzenia nie będą już miały miejsca.    W Ministerstwie Spraw Zagranicznych jest 61 wyższych stanowisk w rozumieniu ustawy o służbie cywilnej, których obsadzanie odbywa się w drodze konkursu ogłaszanego przez szefa służby cywilnej. Ustawa o służbie cywilnej nie nakłada obowiązku przeprowadzenia konkursu na wyższe stanowiska w służbie cywilnej w określonym czasie - miesiąc, dwóch czy trzech. Przygotowywane były i są konkursy na te stanowiska. W najbliższym czasie będą sukcesywnie ukazywać się ogłoszenia w Biuletynie Służby Cywilnej.    5. Odpowiadając na pytania pana posła, postawione w pkt. 5 interpelacji, uprzejmie informuję, iż projekt ustawy o służbie zagranicznej został skierowany do konsultacji resortowych w grudniu 1999 r., w około rok po rozpoczęciu zasadniczych prac legislacyjnych (sierpień 1998 r.), a następnie przesłany do central związków zawodowych i organizacji pracodawców w celu uzyskania ich opinii. Konferencja uzgodnieniowa projektu odbyła się w dniu 17 marca 2000 r. w Ministerstwie Spraw Zagranicznych. Od marca do czerwca 2000 r. trwały konsultacje z Urzędem Służby Cywilnej, a także Ministerstwem Pracy, Ministerstwem Finansów i Ministerstwem Sprawiedliwości. 29 czerwca br. projekt ustawy został skierowany do rozpatrzenia przez Komitet Społeczny Rady Ministrów. Zgodnie z decyzją KSRM podjętą na posiedzeniu w dniu 26 lipca minister spraw zagranicznych przygotował i w dniu 31 lipca br. skierował do rozpatrzenia przez Radę Ministrów dokument ˝Założenia do projektu ustawy o służbie zagranicznej˝. Z otrzymanych przez MSZ uwag wynika, że ˝Założenia˝ nie wzbudziły zasadniczych wątpliwości wśród członków Rady Ministrów. W załączeniu przesyłam kopię ˝Założeń˝*) wraz z uprzejmą prośbą o opinię pana posła.    Opracowaniem projektu ustawy o służbie zagranicznej zajmuje się powołany w tym celu zespół ekspertów. Kolejne wersje projektu, jak i poszczególne jego rozwiązania, były opiniowane przez komórki organizacyjne ministerstwa, zgodnie z trybem uzgodnień wewnętrznych, a także dodatkowo przez ekspertów spoza MSZ, m.in. zawodowych legislatorów, sędziów i pracowników naukowych.    Uchwała nr 33 Rady Służby Cywilnej odzwierciedla w pełni punkt widzenia oparty o zawężającą interpretację przepisów ustawy o służbie cywilnej. Postawiony projektowi ustawy o służbie zagranicznej zarzut niespójności z przepisami o służbie cywilnej wynika z nadrzędnego traktowania norm ustawy o służbie cywilnej w stosunku do innych ustaw regulujących status pracowników administracji. Minister spraw zagranicznych nie podziela tego poglądu, twierdząc, iż ustawodawca w art. 2 ust. 4 ustawy o służbie cywilnej założył możliwość odmiennego ukształtowania statusu prawnego służby zagranicznej. Rada Służby Cywilnej ze zrozumiałych względów nie zaaprobuje projektu, który jej zdaniem naruszy spójność służby cywilnej. Dziwi mnie jednak to, iż pan poseł, któremu nieobce są zagadnienia służby dyplomatycznej, podziela opinię Rady Służby Cywilnej. Pisząc o ˝złym projekcie˝ ustawy o służbie zagranicznej pan poseł zdaje się nie dostrzegać braku zasadniczych rozstrzygnięć dla funkcjonowania polskiej dyplomacji w ustawie o służbie cywilnej (przeciwko której głosował zresztą pan poseł osobiście). Mam nadzieję, że pan poseł zgodzi się z tym, że dojrzały projekt ustawy o służbie zagranicznej nie powinien być repliką ustawy o służbie cywilnej. Pozwolę sobie przesłać panu posłowi opinię Rady Legislacyjnejx) i zwrócić szczególną uwagę na przedostatni akapit tej opinii, w którym Rada Legislacyjna stwierdza, iż z punktu widzenia techniki legislacyjnej bardziej poprawnym rozwiązaniem byłoby raczej oparcie regulacji dotyczącej służby zagranicznej na ustawie o służbie cywilnej, przy regulowaniu w odrębnej ustawie jedynie zagadnień o charakterze szczególnym. Jednakże ostateczna decyzja o kształcie przyszłej ustawy o służbie zagranicznej ma niejako charakter polityczny. Dokonanie wyboru między legislacyjnie bardziej poprawnym rozwiązaniem a rozwiązaniem poprawnym od strony legislacyjnej, ale bardziej funkcjonalnym i zabezpieczającym interesy tej grupy pracowników, nie należy do ministra spraw zagranicznych, który stanowisko w tej kwestii zajął wiele miesięcy wcześniej, przedstawiając projekt ustawy o służbie zagranicznej. Należy przyznać rację Radzie Legislacyjnej, iż wymaga to decyzji politycznej.    Dalszy tok prac nad projektem ustawy o służbie zagranicznej zależy od przyjęcia ˝Założeń˝ przez Radę Ministrów, co powinno nastąpić w terminie wynikającym z harmonogramu prac rządu. Chciałbym zwrócić uwagę na to, że prace nad pierwszą ustawą o służbie cywilnej trwały prawie pięć lat, zaś w wielu krajach przyjęcie kompleksowej regulacji dotyczącej służby zagranicznej zajęło znacznie więcej czasu (np. 11 lat w Kanadzie).    6. W odpowiedzi na zapytanie nr 6 pana posła informuję, iż ustawa o służbie cywilnej jest w pełni stosowana w Ministerstwie Spraw Zagranicznych.    7. Sądzę, że na pytanie pana posła L. Pastusiaka, zawarte w pkt. 7, wyczerpującym wyjaśnieniem będą poniżej przedstawione liczby: Rok rotacji Wyjazdy Powroty MSZ spoza MSZ MSZ spoza MSZ 1997 134 170 121 127 1998 159 131 135 97 1999 164 173 187 149 2000 118 146 131 131    W przedstawionych powyżej liczbach ujęci zostali pracownicy łączności oraz attache wojskowi. Jak pokazuje przedstawione zestawienie, udział w rotacji osób spoza ministerstwa utrzymuje się na przestrzeni 4 lat w tej samej proporcji do udziału w rotacji pracowników Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Jest to praktyka wieloletnia i uzasadniona. Nie byłoby możliwe obsadzanie stanowisk w placówkach wyłącznie przez pracowników zatrudnionych w Ministerstwie Spraw Zagranicznych ani, rozumiem, nie jest intencją pana posła, aby było odwrotnie.    Ministerstwo Spraw Zagranicznych każdego roku przesyła listy stanowisk przewidzianych do rotacji, zarówno merytorycznych jak i obsługi, do urzędów, m.in. do Urzędu Służby Cywilnej, Ministerstwa Gospodarki, Ministerstwa Finansów, Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej. Pracownicy urzędów, tak jak pracownicy Ministerstwa Spraw Zagranicznych, mogą wskazać trzy stanowiska, których objęciem byliby zainteresowani. W efekcie tak powszechnej informacji napływa także wiele zgłoszeń od osób niebędących członkami korpusu służby cywilnej. Po odpowiednich procedurach wewnętrznych, zakończonych zatwierdzeniem przez ministra spraw zagranicznych, osoby te przechodzą szkolenie w Ministerstwie Spraw Zagranicznych i poddają się wymaganym przez pragmatykę służbową egzaminom.    Mam nadzieję, że przedstawione dodatkowe wyjaśnienia do pierwszej odpowiedzi z 28 lutego br. będą wyczerpujące i wyjaśnią kwestie, które budziły wątpliwości pana posła.*)    Z wyrazami szacunku    Minister    Władysław Bartoszewski    Warszawa, dnia 13 listopada 2000 r.