Debaty sejmoweIII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie polskich inwestycji za granicą

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z pismem pana marszałka z dnia 28 czerwca 2000 r., znak: SPS-0202-4194/00, przedstawiam poniżej odpowiedź na interpelację pana posła Bogdana Lewandowskiego z dnia 19 czerwca 2000 r. w sprawie polskich inwestycji za granicą.    Uprzejmie informuję pana posła, że zgodnie z ustawodawstwem polskim inwestycje polskie za granicą nie wymagają zgody organów państwowych i nie jest prowadzony rejestr takich inwestycji. Jedynie Prawo dewizowe wymaga uzyskania zgody Narodowego Banku Polskiego na wywóz (przelew) środków płatniczych, względnie udziałów rzeczowych z przeznaczeniem na przedsięwzięcia inwestycyjne za granicą.    Obok danych NBP głównym źródłem informacji o stanie polskich inwestycji bezpośrednich za granicą są dane uzyskiwane od naszych partnerów zagranicznych. Zgodnie z informacjami uzyskanymi z Narodowego Banku Polskiego w 1999 r. w bilansie płatniczym na bazie płatności wypłaty dokonane przez polskich inwestorów bezpośrednich wyniosły 163 mln USD.    Pełna informacja o polskich inwestycjach bezpośrednich za granicą, tzn. w podziale na komponenty, kraje i rodzaje działalności przedsiębiorstw bezpośredniego inwestowania za rok 1999 zostanie przedstawiona w bilansie płatniczym na bazie transakcji, nad którym trwają obecnie prace. Wydawnictwo to będzie przekazane parlamentarzystom w październiku br. Obecnie NBP dysponuje danymi na koniec 1998 r., które prezentujemy poniżej.    Należności zagraniczne z tytułu inwestycji bezpośrednich za granicą obejmują - przypadającą na udziałowców polskich - bilansową wartość netto przedsiębiorstw bezpośredniego inwestowania (wartość kapitału własnego przypadającego na polskich inwestorów). Kapitał ten obejmuje efektywnie wniesiony kapitał podstawowy (akcyjny lub udziałowy) oraz kapitał zapasowy, rezerwowy, a także niepodzielone zyski pomniejszone o straty bilansowe. Wielkość stanu należności zagranicznych z tytułu inwestycji bezpośrednich zawiera również kredyty i pożyczki udzielone przez polskich inwestorów zagranicznym spółkom, w których mają udziały (tzw. intercompany loans).    Należności z tytułu polskich inwestycji bezpośrednich za granicą na koniec 1998 r. wyniosły 1165 mln USD.    Kwota kapitału własnego zagranicznych przedsiębiorstw bezpośredniego inwestowania, przypadająca na polskich inwestorów bezpośrednich, wyniosła 898 mln USD, natomiast kwota należności z tytułu kredytów udzielonych przez polskich inwestorów wyniosła 267 mln USD.    Wartość udziałów polskiego rządu w spółkach z siedzibą za granicą na koniec 1998 r. wyniosła 261 mln USD.    Wartość kapitału własnego zaangażowanego w postaci inwestycji bezpośrednich w spółkach z siedzibą za granicą, z wyjątkiem inwestycji dokonywanych przez rząd, w dniu 31 grudnia 1998 r. wyniosła 637 mln USD i w porównaniu z 1997 r. była wyższa o 235 mln USD. Kwota ta obejmuje również należności polskiego sektora bankowego - 402 mln USD - z tytułu inwestycji bezpośrednich, tzn. wartość udziałów polskich banków w spółkach i wydzielonych kapitałowo oddziałach za granicą.    Struktura geograficzna ulokowanych kapitałów własnych zagranicznych przedsiębiorstw bezpośredniego inwestowania, przypadających na polskich inwestorów bezpośrednich (w ramach ww. kwoty 637 mln USD) przedstawia się następująco:    - w Wielkiej Brytanii - 19,7% kapitałów własnych,    - w Stanach Zjednoczonych Ameryki Płn. - 15,9% kapitałów własnych,    - w Niemczech - 15,4% kapitałów własnych,    - we Francji - 7,0% kapitałów własnych,    - w pozostałych krajach - 42% kapitałów własnych.    Zaangażowanie polskiego kapitału na koniec 1998 r. w poszczególnych rodzajach działalności gospodarczej (według EKD) przedstawiało się następująco:    - pośrednictwo finansowe - 34,9% kapitałów własnych,    - transport, gospodarka magazynowa i łączność - 20,4% kapitałów własnych,    - działalność produkcyjna - 15,7% kapitałów własnych,    - handel i usługi - 15,5% kapitałów własnych,    - budownictwo - 5,1% kapitałów własnych,    - obsługa nieruchomości, wynajem i działalność związana z prowadzeniem interesów - 3,3% kapitałów własnych,    - górnictwo i kopalnictwo - 2,6% kapitałów własnych,    - hotele i restauracje - 1,3% kapitałów własnych,    - pozostałe rodzaje działalności*) - 1,2% kapitałów własnych.    Zgodnie z wcześniej podaną informacją kredyty udzielone zagranicznym przedsiębiorstwom bezpośredniego inwestowania na koniec roku 1998 stanowiły kwotę 267 mln USD. Należności z tego tytułu polscy inwestorzy bezpośredni posiadali w Luksemburgu (68,5% należności), w Turcji (20,2%) oraz na Cyprze (7,9%).    Mając na uwadze priorytety polskiej polityki gospodarczej (znaczne potrzeby w zakresie inwestowania), działania rządu nastawione są przede wszystkim na przyciąganie do Polski kapitału zagranicznego.    W obecnych warunkach wywóz kapitału z Polski nie we wszystkich przypadkach jest korzystny. Opowiadamy się w pierwszej kolejności za inwestycjami, które służą wzrostowi polskiego eksportu poprzez budowę kanałów dystrybucji polskich towarów za granicą.    Z drugiej strony wartość dotychczasowych polskich inwestycji bezpośrednich za granicą ocenia się jako niską, nieodpowiadającą możliwościom polskiej gospodarki. Szczególnie odnosi się to do inwestycji w państwach b. ZSRR. I tak np. na początku br. na Ukrainie działało ponad 600 podmiotów gospodarczych z udziałem polskiego kapitału o łącznej wartości ok. 54 mln USD. Na Białorusi na koniec 1999 r. zarejestrowano ponad 387 podmiotów gospodarczych z udziałem kapitału polskiego o łącznej wartości ok. 44 mln USD. Wartość polskiego kapitału w Rosji na początku 2000 r. szacowana była na ok. 17 mln USD (w tym 10,3 mln USD inwestycji bezpośrednich).    Polskie inwestycje bezpośrednie w tych krajach mają w większości przypadków charakter nieprodukcyjny i nastawione są na tworzenie kanałów zbytu polskich towarów (hurtownie, składy konsygnacyjne, sklepy). W przypadku inwestycji o charakterze produkcyjnym najczęściej deklarowane branże to przetwórstwo rolno-spożywcze, przemysł drzewny i przemysł lekki. Specyfiką polskich inwestycji np. na Ukrainie jest to, że większość kapitału zaangażowana jest w sektorze bankowym.    Duża ostrożność, jaką charakteryzują się polskie inwestycje w tym regionie, wiąże się m.in. z tym, iż jest on postrzegany jako obszar dużego ryzyka. Szczególnie niepokojący jest jednakże fakt, że w 1999 r. więcej polskiego kapitału powróciło z Rosji do Polski, niż tam napłynęło, podczas gdy inwestorzy z innych krajów kontynuowali działalność inwestycyjną na tym rynku.    Umowa o wzajemnym popieraniu i ochronie inwestycji z Rosją (podpisana w 1992 r.) nie została do tej pory ratyfikowana przez parlament rosyjski. Kanałami dyplomatycznymi i w czasie polsko-rosyjskich rozmów gospodarczych temat ten jest podejmowany i uzyskano zapewnienie strony rosyjskiej, że w bieżącym roku nastąpi ratyfikacja tej umowy. Doceniając wagę współpracy w dziedzinie inwestycyjnej w ramach wspólnej Polsko-Rosyjskiej Komisji ds. Handlu i Współpracy Gospodarczej, powołano grupę roboczą ds. współpracy inwestycyjnej w celu wypracowania mechanizmów wspierających i gwarancji dla inwestycji zagranicznych.    Odnosząc się do zapytania pana posła w sprawie działań, jakie podejmuje rząd w celu zwiększenia polskich inwestycji za granicą, uprzejmie informuję, że działania te mają charakter wielopłaszczyznowy i obejmują:    - rozwój bazy prawno-traktatowej - umowy o wzajemnym popieraniu i ochronie inwestycji oraz umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania (zestawienie zawartych przez Polskę umów o wzajemnym popieraniu i ochronie inwestycji w załączeniu)*),    - działalność informacyjną Ministerstwa Gospodarki i polskich placówek ekonomiczno-handlowych za granicą w zakresie ustawodawstwa dotyczącego inwestycji zagranicznych i możliwości inwestowania w krajach ich urzędowania,    - objęcie inwestycji zagranicznych ubezpieczeniem Korporacji Ubezpieczeń Kredytów Eksportowych SA (w nowelizowanej obecnie ustawie z 7 lipca 1994 r. o gwarantowanych przez skarb państwa ubezpieczeniach kontraktów eksportowych).    Należy rozważyć zainicjowanie szeroko zakrojonej dyskusji nad zasadami i formami wsparcia, jakie państwo mogłoby udzielać przedsiębiorstwom zainteresowanym inwestowaniem za granicą, w tym w ramach projektów prywatyzacyjnych realizowanych w krajach będących na etapie transformacji gospodarczej.    Jak dotychczas nie otrzymujemy sygnałów świadczących o takim zainteresowaniu. Jest to, naszym zdaniem, także konsekwencją braku instrumentarium podobnego np. do instrumentów w zakresie wspierania eksportu, które wymuszają niekiedy zmiany w planach strategicznych firm.    Dostrzegamy potrzebę stworzenia takiego instrumentarium odnoszącego się do inwestycji za granicą, a wymiana poglądów w tej sprawie, m.in. z udziałem dużych firm, powinna pomóc w wypracowaniu najlepszych rozwiązań.    Z wyrazami szacunku    Podsekretarz stanu    Tadeusz Donocik    Warszawa, dnia 4 sierpnia 2000 r. *) W pozostałych rodzajach działalności (rolnictwie i rybołówstwie, zaopatrywaniu w energię elektryczną, gaz i wodę, innych usługach) udział procentowy nie przekraczał 1% kapitałów własnych.