Debaty sejmoweIII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie zaniżenia liczby ubezpieczonych na 2000 r. w Dolnośląskiej Regionalnej Kasie Chorych

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację pana posła Władysława Frasyniuka, przesłaną przy piśmie SPS-0202-5154/00, w sprawie zaniżenia liczby ubezpieczonych na 2000 r. w Dolnośląskiej Regionalnej Kasie Chorych uprzejmie informuję:    W Dolnośląskiej Regionalnej Kasie Chorych nie doszło do zaniżenia szacunkowej liczby ubezpieczonych na 2000 rok.    Pełnomocnik rządu ds. wprowadzenia powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego przeprowadził w sierpniu i na początku września 1999 r. obliczenia dotyczące liczby ubezpieczonych w kasach chorych w 1999 r. oraz planowanych przychodów ze składek tych kas w 2000 r. Obliczenia prowadzone w tym roku po raz pierwszy oparte były na źródłach informacji o ubezpieczonych, które wymienia ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (DzU z 1997 r. nr 28, poz. 153, z późn. zm. - dalej ustawa o puz), tj. na informacjach uzyskanych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.    Dla wyznaczenia wielkości niezbędnych do określenia kwot wyrównania finansowego zgodnie z zapisem art. 135 ustawy o puz konieczne było określenie liczby ubezpieczonych w poszczególnych kasach chorych z wydzieleniem grupy osób powyżej 60. roku życia oraz określenie planowanych przychodów kas chorych ze składek. Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie algorytmu wyrównania finansowego między kasami chorych oraz wysokości procentowej przewidywanych przychodów, które nie są uwzględnione w wyrównaniu, nakładało na pełnomocnika rządu obowiązek przedstawienia liczby ubezpieczonych w każdej z kas chorych dla wyrównania na 2000 r.    Planowane przychody kas chorych na 2000 r. wyznaczono opierając się na informacjach o przepisach składek z miesięcy styczeń - czerwiec 1999 r. (ZUS) oraz na informacjach o składkach z lipca 1999 r. (KRUS). Zakładając - w oparciu o dane dostarczone przez Ministerstwo Finansów - sezonowość napływu składek oraz uwzględniając wskaźniki wzrostu liczby osób należących do poszczególnych grup płacących składki i wskaźniki wzrostu wynagrodzeń tych grup (przyjęte podczas prac nad projektem budżetu państwa - informacje z Ministerstwa Finansów), wyznaczono wielkość planowanych przychodów ze składek każdej z kas chorych w 2000 r. Był to pierwszy szacunek przychodów kas chorych w oparciu o dane dotyczące rzeczywiście istniejących kas chorych, a nie tworów postulowanych.    Drugim układem wielkości bazowych do określenia - pomijając tymczasem kwestię grupy osób ubezpieczonych w wieku powyżej 60. roku życia - była liczba ubezpieczonych w poszczególnych kasach chorych. W szacunkach dokonanych w roku 1998 założono, iż praktycznie cała ludność Polski będzie należeć do kas, stąd tak wysoka liczba ubezpieczonych. Pierwsze dane z wewnątrz systemu, tj. o zarejestrowanych ubezpieczonych, pochodzące z ZUS i KRUS, dały liczbę ubezpieczonych w wysokości 37 806 215 osób (rachunek wykonany w 1999 r.), a więc znacznie mniejszą (o ca 900 tys. osób) liczbę ubezpieczonych niż według szacunków z roku 1998. Nie budziła ona jednak zbyt wielkich niepokojów, gdyż poza systemem ubezpieczeń zdrowotnych miała pozostać pewna liczba obywateli (np. żołnierze służby zasadniczej, bezdomni), a także spodziewano się, iż pewna liczba osób zobowiązana do ubezpieczenia się nie spełni tego obowiązku do momentu, gdy okoliczności ją do tego zmuszą (z wielu różnych powodów). Wobec braku precyzyjnego rozpoznania skali wspomnianych ostatnio zjawisk uznano powyższą liczbę ubezpieczonych za możliwą do przyjęcia, tym bardziej iż wskazana przez ZUS liczba ubezpieczonych obywateli państw obcych płacących składki nie przekraczała 500 (zatem nawet z ubezpieczonymi członkami ich rodzin jest to liczba niewielka).    Na marginesie dodać trzeba, iż drobna różnica między liczbą ubezpieczonych wykazaną w decyzji Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń Zdrowotnych dotyczącej kwot wyrównania finansowego między kasami chorych w 2000 r. a liczbą upublicznioną nieco wcześniej przez pełnomocnika wynika z pomyłki, której usunięcie zawdzięczamy uwagom krytycznym UNUZ.    Wspomniane układy wielkości bazowych - liczby ubezpieczonych w kasach chorych oraz planowane przychody kas chorych ze składek na 2000 r. - zostały wyznaczone według metody i przy założeniach jednolitych dla wszystkich kas chorych. Pełnomocnik przygotował też alternatywną wersję wielkości bazowych - wielkości dotyczące liczby ubezpieczonych w obu przygotowanych wersjach były takie same, różnice dotyczyły jedynie planowanych przychodów ze składek. W pierwszej wersji planowane przychody wyznaczono na ˝poziomie ściągalności składek w stosunku do przepisu˝ 95% (tę wersję wykorzystał UNUZ do wyznaczenia kwot wyrównania finansowego), w drugiej wersji - na poziomie 96,9%.    Ponownie wystąpiono do ZUS o przeliczenie liczby ubezpieczonych zgłoszonych w tej instytucji. Dane dostarczone przez ZUS 18 listopada 1999 r. łącznie z danymi z KRUS już wykorzystanymi przy szacowaniu liczby ubezpieczonych na potrzeby wyrównania finansowego między kasami chorych dały w wyniku 39 969 074 osób ubezpieczonych, a więc liczbę osób przewyższającą liczbę mieszkańców Polski. Ponieważ zgodnie z ust. 7 art. 8a ustawy o puz każdy obywatel Polski może być członkiem tylko jednej kasy chorych, a liczbę ubezpieczonych cudzoziemców należało dla rozważanego okresu szacować jako nieprzekraczającą niewielu dziesiątek tysięcy, wynik ten świadczył, iż wielu ubezpieczonych zarejestrowanych zostało w więcej niż jednej kasie chorych. Stan baz danych kas chorych nie umożliwiał eliminacji wielokrotnych zgłoszeń. Pamiętać należy również, że poza systemem ubezpieczeń zdrowotnych miała pozostać pewna liczba obywateli (np. żołnierze służby zasadniczej, bezdomni), wobec tego trudno było uznać tę liczbę ubezpieczonych za poprawną.    Natomiast sytuacja w 2000 r. przy określaniu wielkości charakteryzujących kasy chorych na potrzeby określenia kwot wyrównania finansowego na 2001 r. uległa radykalnej zmianie z kilku powodów.    Po pierwsze, dane o liczbie ubezpieczonych otrzymane z ZUS i KRUS łącznie - podobnie jak dane z listopada 1999 r. - dały liczbę ubezpieczonych w kasach chorych powyżej 39 187 tys. osób, której to liczby z podobnych jak w 1999 r. powodów nie można uznać za poprawną.    Po drugie, wskutek nagromadzonych przez różne podmioty - w tym kasy chorych - informacji wiadomo było, iż danych przedstawianych przez ZUS nie można wprost uznawać za prawidłowe, a jednocześnie nie ma innego źródła informacji, które dla wszystkich kas byłoby w stanie zastąpić ZUS jako źródło informacji. Dlatego, będąc w sytuacji bez wyjścia, trzeba było zastosować w 2000 r. inną procedurę określania liczby ubezpieczonych w poszczególnych kasach chorych, niż to było w 1999 r. Zastosowanie takiej procedury nie było uzasadnione w 1999 r. właśnie z powodu tych wszystkich informacji, które zdezawuowałay ZUS jako poprawne źródło informacji o ubezpieczonych.    Skutkiem zaniżonego szacunku liczby ubezpieczonych nie było obniżenie środków przeznaczonych na finansowanie świadczeń zdrowotnych na terenie Dolnego Śląska.    Przedstawione w przekazanym przez DRKCh dokumencie pt. ˝Szacunek poziomu zaniżenia planowanych przychodów DRKCh na 2000 r.˝ wyliczenia przyjmują jako punkt odniesienia nową liczbę ubezpieczonych (z listopada 1999 r.). Ponieważ z wyżej przedstawionych powodów trudno tę liczbę ubezpieczonych uznać za poprawną, obliczenia tam przedstawione są raczej szacunkami zmiany przychodów DRKCh w pewnych okolicznościach. Tym samym obliczenia w dokumencie są szacunkami wariantów przychodów DRKCh ze składek w 2000 r. przy pewnych szczególnych założeniach. Każda kasa tego rodzaju rachunki winna chyba wykonywać jako prace studialne, gdyż pozwolą jej się zorientować w kierunkach i skali zmian przychodów ze składek wokół przychodów określonych przez plan, gdy pewne warunki jej działania ulegną zmianie (np. przejdzie do niej pewna liczba ubezpieczonych z innych kas ze składką na poziomie składki w kasie, do której ubezpieczeni ci przechodzą).    Na pewno jest tak, iż nietrafny plan przychodów kasy chorych ze składek na 2000 r. wpływa nie tylko na wielkość wyrównania finansowego, jakie dana kasa oddaje innym kasom lub je od nich otrzymuje, lecz także na wielkość zaliczek, jakie ZUS przekazuje do kasy chorych w ciągu 2000 r. Obowiązujące regulacje prawne (rozporządzenie ministra zdrowia z dnia 30 grudnia 1999 r. - DzU z 1999 r. nr 112, poz. 783, z późn. zm.), mimo zmiany planu przychodów danej kasy ze składek na 2000 r., nie doprowadzają do żadnych zmian, gdyż wielkości determinujące wysokość zaliczek na ten rok są określane w oparciu o wielkości uwzględnione przy określaniu kwot wyrównania finansowego na ten rok i zmienić ich nie można.    Sytuacji powyższej nie było powodów wyjaśniać, gdyż z metodologicznego punktu widzenia była ona oczywista w 1999 r.    Dopiero w miarę zdobywania doświadczeń w trakcie funkcjonowania powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego, m.in. gdy pod koniec 1999 r. okazało się konieczne zaliczkowe przekazywanie składek na ubezpieczenie zdrowotne w 2000 r., potem gdy początkowo zaproponowany sposób określania zaliczek i ich rozliczania okazał się prowadzić do naruszenia równowagi finansowej kilku kas chorych i trzeba go było zmieniać, sytuacja dojrzewała do wyjaśnienia i takich wyjaśnień DRKCh udzielono. Wskazano w nich na ograniczenia informacyjne w trakcie podejmowania decyzji. Ograniczenia te były usuwane w miarę napływania nowych informacji o sposobie funkcjonowania rozmaitych elementów systemu powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego (szczególnie dotyczyło to podsystemu informacyjnego, w którym kluczową rolę odgrywa ZUS) i reperkusjach, jakie specyficzne cechy funkcjonowania tych elementów mają dla funkcjonowania innych elementów, głównie kas chorych.    Z wyrazami szacunku    Minister    Grzegorz Opala    Warszawa, dnia 22 grudnia 2000 r.