Debaty sejmoweIII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie ratyfikacji konwencji o zakazie produkcji, eksportu i nakazie zniszczenia zapasów min

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na pismo pana marszałka Jana Króla nr SPS-0202-4836/00 z dnia 16 października br. dotyczące interpelacji pana posła Jerzego Godzika w sprawie ratyfikacji przez przez Polskę konwencji ottawskiej o zakazie produkcji, eksportu i zniszczeniu min przeciwpiechotnych pragnę uprzejmie wyjaśnić, co następuje:    Rząd Rzeczypospolitej Polskiej, biorąc pod uwagę fakt, iż konwencja ottawska postrzegana jest przez większość państw bardziej jako konwencja należąca do kategorii traktatów humanitarnych niż wojskowych sensu stricto, brał aktywny udział w pracach przygotowawczych mających na celu wypracowanie instrumentu międzynarodowego w sprawie zakazu min przeciwpiechotnych. Delegacja polska, której przewodniczył podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, wzięła udział w pracach konferencji ottawskiej, podczas której otwarto konwencję do podpisu, na prawach pełnoprawnego członka.    Jednocześnie Polska głosowała za przyjęciem odnośnych rezolucji Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych z lat 1996, 1997 i 1998 w sprawie wprowadzenia zakazu powyższych min.    Rzeczpospolita Polska podpisała konwencję ottawską dnia 4 grudnia 1997 r., deklarując jednocześnie, iż uzależnia jej ratyfikację w dającej się przewidzieć przyszłości od ratyfikacji konwencji przez wszystkie wielkie mocarstwa, w tym stałych członków Rady Bezpieczeństwa ONZ, oraz wszystkie państwa ościenne. Ratyfikacja konwencji przez RP uwarunkowana została również zakresem naszych zobowiązań sojuszniczych po przystąpieniu do Sojuszu Północnoatlantyckiego, jak też alternatywnymi rozwiązaniami po wyrzeczeniu się min przeciwpiechotnych.    Mając na uwadze powyższe, należy podkreślić, że do dnia dzisiejszego nie zaistniała żadna z przesłanek umożliwiających ratyfikację konwencji przez Polskę. Ponadto, biorąc pod uwagę położenie geograficzne Polski, a także uwzględniając finansowe implikacje wprowadzonego na mocy konwencji zobowiązania odnośnie do zniszczenia zapasów min, nie ma obecnie jeszcze możliwości spełnienia warunków całkowitej rezygnacji z min przeciwpiechotnych. W związku z powyższym zdaniem rządu RP Polska nie może w chwili obecnej ratyfikować tej konwencji.    Pragnę jednak podkreślić, że rząd Rzeczypospolitej Polskiej mimo braku formalnego zobowiązania efektywnie uczestniczy w działaniach mających na celu realizację dwóch z trzech zasadniczych celów konwencji ottawskiej, a mianowicie powszechnego zakazu transferu min przeciwpiechotnych oraz działań na rzecz rozminowania najbardziej zagrożonych rejonów świata.    Wyraża się to poprzez wprowadzenie przez Radę Ministrów, na mocy rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1998 r., bezterminowego zakazu wywozu min przeciwpiechotnych z polskiego obszaru celnego, jak również poprzez aktywny udział polskich ekspertów w rozminowywaniu i prowadzeniu szkoleń w dziedzinie rozminowywania w Bośni i Hercegowinie oraz w Libanie. Rząd polski zapewnił również pomoc w zakresie rehabilitacji dla ofiar stosowania min. Należy zauważyć, że działania powyższe stanowią wyraz ogólnego politycznego poparcia dla działań społeczności międzynarodowej na rzecz zakazu min przeciwpiechotnych oraz są potwierdzeniem aktywności Polski w procesie ottawskim.    Rząd RP stara się także uzupełniać brak ratyfikacji konwencji ottawskiej poprzez uczestniczenie w inicjatywach na rzecz wprowadzania innych instrumentów zapewniających udział Polski w działaniach w sferze walki z tzw. kryzysem minowym m.in. poprzez podjęcie działań mających na celu ratyfikację poprawionego Protokołu II do konwencji ottawskiej o zakazie lub ograniczeniu użycia pewnych broni konwencjonalnych, które mogą być uważane za powodujące nadmierne cierpienia lub mające niekontrolowane skutki (CCW II). Procedura ratyfikacji powyższego protokołu jest w toku.    Rząd polski popiera także inne działania międzynarodowe mające na celu ustanowienie prawnie wiążącego instrumentu, który wprowadzałby globalny zakaz transferów min przeciwpiechotnych. Wraz z innymi państwami wchodzącymi w skład grupy inicjatywnej, wśród których są USA, Wielka Brytania, Francja, Niemcy, Włochy, Australia, Chile i Węgry, Polska stoi na stanowisku o konieczności zapewnienia uniwersalizacji konwencji poprzez przekształcenie z instrumentu międzynarodowego prawa humanitarnego w efektywny instrument kontroli zbrojeń. Celowi temu służyłoby przeniesienie problemu min przeciwpiechotnych na forum genewskiej Konferencji Rozbrojeniowej Narodów Zjednoczonych, gdzie prowadzone są obecnie negocjacje, których celem jest ustanowienie prawnie wiążącego międzynarodowego instrumentu w sprawie globalnego zakazu transferów min przeciwpiechotnych.    Reasumując, pragnę podkreślić, że rząd przywiązuje ogromną wagę do konwencji ottawskiej z uwagi na jej epokowe znaczenie, a przede wszystkim na humanitarny wydźwięk postanowień konwencji dotykających bezpośrednio praw człowieka. Rząd dostrzega również ważny ekonomiczny wymiar konwencji, która poprzez wprowadzenie mechanizmów niszczenia min przeciwpiechotnych doprowadzi do likwidacji faktycznych barier rozwoju gospodarczego państw dotkniętych problemem min.    Jednakże, mając na uwadze przedstawione powyżej uwarunkowania, należy stwierdzić, iż wszczęcie procedury ratyfikacji konwencji będzie możliwe dopiero po spełnieniu wszystkich warunków określonych przez Polskę w chwili jej podpisania.    W celu przygotowania do ewentualnej ratyfikacji, zgodnie z decyzją Zespołu Komitetu Spraw Obronnych Rady Ministrów ds. Kontroli Eksportu i Współpracy Przemysłów Obronnych oraz Nieproliferacji i Rozbrojenia, w kwietniu br. została powołana międzyresortowa grupa robocza, której zadaniem jest m.in. określenie potencjalnych kosztów oraz terminu, w którym Polska będzie mogła ratyfikować konwencję, a także działań, które powinny zostać podjęte w ramach przygotowań do ratyfikacji.    Łączę wyrazy szacunku    Minister    Władysław Bartoszewski    Warszawa, dnia 7 listopada 2000 r.