Debaty sejmoweIII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie nieprzestrzegania Prawa pracy w marketach i supermarketach

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację pana posła Andrzeja Słomskiego oraz pana posła Władysława Adamskiego w sprawie nieprzestrzegania prawa pracy w supermarketach, przesłaną przy piśmie z dnia 3 lutego br., znak: SPS-0202-5664/01, uprzejmie informuję, co następuje:    Interpelacja panów posłów Andrzeja Słomskiego i Władysława Adamskiego jest kolejnym wystąpieniem poselskim skierowanym do ministra pracy i polityki społecznej, w którym oczekuje się podjęcia przez tego ministra działań zmierzających do wyeliminowania łamania przepisów prawa pracy, zwłaszcza w zakresie czasu pracy, przez pracodawców posiadających duże placówki handlowe (markety i supermarkety).    Podobnie jak przy okazji wcześniejszych interpelacji poselskich dotyczących tej problematyki pragnę ponownie zwrócić uwagę, iż minister pracy i polityki społecznej nie ma odpowiednich kompetencji ustawowych ani też nie dysponuje żadnymi instrumentami prawnymi umożliwiającymi bezpośrednie oddziaływanie na stosowanie prawa pracy w praktyce.    Instytucją ustawowo powołaną do nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy w zakładach pracy jest Państwowa Inspekcja Pracy, podlegająca bezpośrednio Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej. W celu wykonywania tych zadań Państwowa Inspekcja Pracy została wyposażona w odpowiednie uprawnienia i środki działania, takie jak: prawo wizytowania zakładów pracy i żądania informacji niezbędnych w toku prowadzonych kontroli, wydawania nakazów zobowiązujących do usunięcia stwierdzonych naruszeń prawa pracy, a także wymierzania grzywny w drodze mandatu karnego bądź wnioskowania do kolegium ds. wykroczeń o wymierzenie kary grzywny za naruszenie tego prawa mające znamiona wykroczenia przeciwko prawom pracownika. W wykonywaniu ustawowych obowiązków nadzorczych i kontrolnych wobec pracodawcy w zakresie przestrzegania prawa pracy Państwowa Inspekcja Pracy współdziała z innymi organami kontroli, np. z Inspekcją Sanitarną, jak również z innymi podmiotami powołanymi do uczestniczenia w procesie kontroli przestrzegania prawa przez pracodawcę, np. ze społeczną inspekcją pracy.    Wyniki działalności kontrolnej Państwowej Inspekcji Pracy są prezentowane Sejmowi RP oraz Radzie Ministrów. Corocznie inspekcja składa sprawozdanie ze swojej działalności wraz z wnioskami dotyczącymi stanu przestrzegania prawa pracy. Ustalenia i wnioski zawarte w tych sprawozdaniach są wykorzystywane przez organy posiadające inicjatywę ustawodawczą.    Istotną rolę w dziedzinie nadzoru nad przestrzeganiem prawa pracy odgrywa także Rada Ochrony Pracy, działająca przy Sejmie RP, do której zadań należy wyrażanie stanowiska w sprawach objętych przedmiotem działania Państwowej Inspekcji Pracy. W szczególności rada wypowiada się w sprawie programu działalności i zadań inspekcji, okresowych ocen jej działalności oraz formułuje wnioski wynikające z tych ocen. Pragnę poinformować, iż w bieżącym roku wyniki kontroli przestrzegania przepisów prawa pracy w supermarketach będą przedmiotem pracy Rady Ochrony Pracy. W planie pracy Rady Ochrony Pracy na miesiąc luty przewidziano bowiem omówienie tej problematyki przez głównego inspektora pracy. Jak wynika ze sprawozdania przygotowanego przez Państwową Inspekcję Pracy, na przełomie marca i kwietnia 1999 r. przeprowadzono kontrolę warunków pracy oraz przestrzegania praworządności w stosunkach pracy w 22 supermarketach zatrudniających blisko 11 tys. pracowników, w ty. 7,5 tys. kobiet i 94 młodocianych. W zakresie zatrudniania w niedziele i święta i rekompensowania pracy w takie dni u 63% pracodawców objętych kontrolą stwierdzono nieudzielanie innego dnia wolnego w zamian za pracę w niedzielę lub święto, a także niewypłacanie dodatkowego wynagrodzenia, jak również nieprzestrzeganie ustawowej zasady, iż co trzecia niedziela dla każdego pracownika powinna być wolna od pracy. U 45% kontrolowanych pracodawców stwierdzono naruszenia przepisów prawa pracy w zakresie przekroczeń dobowego limitu pracy w godzinach nadliczbowych, zaś u 36% pracodawców przekroczono roczny limit pracy w godzinach nadliczbowych. Brak ewidencji czasu pracy stwierdzono u 31% pracodawców objętych kontrolą. U połowy pracodawców stwierdzono także naruszenia przepisów o urlopach wypoczynkowych, polegające zwłaszcza na dzieleniu urlopów na części w sposób uniemożliwiający pracownikom wykorzystanie 14 kolejnych dni kalendarzowych urlopu, niesporządzaniu lub niewłaściwym sporządzaniu planu urlopów. W zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy najczęściej występujące naruszenie prawa (u 95% pracodawców objętych kontrolą) dotyczyło nieprawidłowości w zakresie transportu i składowania materiałów. Środki prawne zastosowane przez inspektorów pracy to 354 wnioski w wystąpieniach, z czego zastosowano się do 304 wniosków (86%), 487 decyzji, z czego wykonano 441 decyzji (91%), 37 mandatów oraz 22 wnioski o ukaranie do kolegium ds. wykroczeń.    Należy także wspomnieć, iż propozycje zmian legislacyjnych zmierzających do zwiększenia skuteczności działania Państwowej Inspekcji Pracy zawiera poselski projekt ustawy zmieniającej ustawę o Państwowej Inspekcji Pracy (druk nr 1293). Chodzi tu m.in. o wprowadzenie możliwości egzekwowania decyzji organów inspekcji w drodze egzekucji administracyjnej.    Przechodząc do drugiego postulatu zawartego w interpelacji, pragnę poinformować, iż właściwym do udzielenia wyjaśnienia w kwestii odbierania właścicielom cudzoziemcom prawa do wykonywania działalności gospodarczej na terenie Polski jest, w mojej ocenie, minister gospodarki. Zgodnie bowiem z przepisami ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (DzU nr 101, poz. 1178) minister właściwy ds. gospodarki został uprawniony do wydawania decyzji o zakazie wykonywania działalności gospodarczej przez oddział utworzony przez przedsiębiorcę zagranicznego, m.in. w przypadku gdy dochodzi do rażącego naruszenia przez oddział prawa polskiego.    Z poważaniem    Podsekretarz stanu    Irena Boruta    Warszawa, dnia 19 lutego 2001 r.