Debaty sejmoweIII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie niedotrzymania przez rząd umowy społecznej podpisanej 8 lutego 1999 r. z centralami związków rolniczych i organizacjami społeczno-zawodowymi rolników

   Szanowny Panie Marszałku! Z upoważnienia prezesa Rady Ministrów uprzejmie przedkładam odpowiedź na przekazaną pismem z dnia 15 lutego br., znak: SPS-0202-5769/01, interpelację pani poseł Zofii Grzebisz-Nowickiej w sprawie niedotrzymania przez rząd umowy społecznej podpisanej 8 lutego 1999 r. z centralami związków rolniczych i organizacjami społeczno-zawodowymi rolników.    Dlaczego do dziś nie zostały zrealizowane ustalenia zawarte w ˝Protokole rozmów˝ z dnia 8 lutego 1999 r.?    W okresie dwóch ostatnich lat polityka rolna realizowana jest w uzgodnieniu z organizacjami związkowymi w ramach Zespołu Związkowo-Rządowego ds. Wsi (sprawy bieżące) oraz Zespołu ds. Paktu dla Rolnictwa i Obszarów Wiejskich. Program interwencji na rynku rolnym, podejmowane działania chroniące rynek przed nadmiernym lub zbyt tanim importem oraz działania długofalowe są dyskutowane i na zasadach wzajemnego kompromisu przyjmowane do realizacji.    Znaczna część postulatów zawartych w protokole ustaleń z 8 lutego 1999 r. została zrealizowana już w roku podpisania porozumienia, i tak:    1. W ramach działań interwencyjnych na rynku żywca wieprzowego skupiono w 1999 r. 120 tys. ton półtusz wieprzowych, co umożliwiło zdjęcie z rynku występujących wówczas nadwyżek i systematyczny wzrost cen skupu trzody chlewnej (z 2,46 zł/kg w styczniu, do 3,20 zł/kg w grudniu 1999 r. i 4,04 zł/kg w styczniu 2001 r.).    2. W skupie interwencyjnym zbóż konsumpcyjnych wprowadzono w 1999 r. po raz pierwszy w Polsce dopłaty bezpośrednie dla producentów. Łącznie w 1999 r. skupiono w tym systemie 2,7 mln ton pszenicy i 0,5 mln ton żyta. Dla zapewnienia wzrostu skupu bezpośrednio po zbiorach wprowadzono zróżnicowane oprocentowanie kredytów preferencyjnych dla podmiotów skupujących (5% w sierpniu, 6% we wrześniu i 7% w październiku) oraz możliwość uzyskania poręczenia kredytów na ten cel przez Agencję Rynku Rolnego. Podmioty skupujące w ramach umów z Agencją Rynku Rolnego zobowiązane zostały do dokonania zapłaty za skupione zboże w terminie 14 dni.    W 2000 r. rozszerzono skup interwencyjny z dopłatami do 3,5 mln ton, w tym do 3,2 mln ton pszenicy i do 0,3 mln ton żyta.    3. Zakres interwencji na rynku mleka został przyjęty zgodnie z ustaleniami roboczymi związkowo-rządowymi podjętymi w dniu 29 maja 1000 r. W wyniku niższej podaży interwencja ta nie była jednak konieczna w założonej wysokości. Ostatecznie zastosowano w 1999 r. dopłaty do eksportu 41,5 tys. ton mleka odtłuszczonego w proszku oraz wykupiono 4,1 tys. ton masła, zdejmując nadwyżki i stabilizując rynek.    W 2000 r. wyeksportowano z subsydiami 36,6 tys. ton odtłuszczonego mleka w proszku na łączną kwotę dopłat 16,6 mln zł. Masła skupiono 1,4 tys. ton.    4. Ustawą z dnia 4 marca 1999 r. o zmianie ustawy o dopłatach do oprocentowania niektórych kredytów bankowych umożliwiono przedłużenie z 12 do 20 miesięcy okres stosowania dopłat do oprocentowania kredytów obrotowych zaciągniętych przez rolników w 1998 r.    5. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wystąpił do banków kredytujących rolników w sprawie indywidualnego przesuwania terminów płatności kredytów inwestycyjnych na wniosek zainteresowanych rolników, z zachowaniem preferencyjnej stopy kredytowej.    6. Zwiększono maksymalną kwotę limitu kredytu na zakup środków obrotowych do produkcji rolnej. Postulowane przez organizacje i związki zawodowe rolników zróżnicowanie limitu w zależności od powierzchni gospodarstwa, tj. 10 dt/1 ha u.r. na powierzchnię do 100 ha i 6 dt żyta/1 ha u.r. na powierzchnię powyżej 100 ha, zostało zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny. Ostatecznie od 17 listopada 1999 r. zwiększono kwotę kredytów preferencyjnych do równowartości 10 dt żyta na 1 ha użytków rolnych dla wszystkich rolników.    7. Rada Ministrów dokonała autopoprawki do projektu ustawy zmieniającej ustawę o zasadach, warunkach i trybie nakładania opłat celnych na niektóre towary rolne przywożone z zagranicy polegającej na wykreśleniu zapisu o 60-dniowym vacatio legis między wydaniem rozporządzenia ministra rolnictwa i gospodarki żywnościowej w sprawie określenia cen progu a rozporządzeniem ministra gospodarki o obowiązku pobierania opłat celnych dodatkowych oraz skracającą okres vacatio legis ww. rozporządzenia z 14 do minimum 7 dni. Ustawą z dnia 18 marca 1999 r. Sejm RP uchwalił omawiane zasady. Minister do spraw rolnictwa określa corocznie w drodze rozporządzenia wielkości progowe i ceny progu na niektóre towary rolne przywożone z zagranicy. W 1999 r. minister rolnictwa i rozwoju wsi rozszerzył listę towarów, które mogą być objęte dodatkowymi opłatami celnymi, o: tytoń, skrobię kukurydzianą, nasiona roślin pastewnych, mąkę oraz glukozę i skrobię glukozową. W 2000 r. nastąpiło dalsze rozszerzenie listy m.in. o: trzodę chlewną i owce żywe, mleko i śmietanę niezagęszczaną i zagęszczaną, warzywa kapustne, sałatę, marchew, warzywa mrożone i suszone, niektóre owoce i orzechy, kasze zbożowe, oleje: słonecznikowy, rzepakowy i sojowy, margarynę, kiełbasę, ekstrakty słodowe, otręby i śrutę. W miarę potrzeb dodatkowe opłaty były stosowane w 1999 i 2000 r.    8. W dniu 11 lutego 1999 r. Rada Ministrów przyjęła rozporządzenie zmieniające rozporządzenie w sprawie ustanowienia kontyngentów taryfowych na niektóre towary rolne przywożone z zagranicy. Rozporządzenie to wprowadziło zasadę, że udzielane na dany kwartał pozwolenie na przywóz w ramach kontyngentów ważne jest nie dłużej niż jeden miesiąc. Dokonano ponadto kwartalnego podziału kontyngentów na mięso wołowe, wieprzowe i zboża.    W 2000 r. wprowadzony został kwartalny podział kontyngentów na mięso wołowe, wieprzowe i drobiowe, pszenicę, rzepak i cukier (po 25%) przy jednoczesnym ograniczeniu transz importowych mięsa wieprzowego i drobiowego, masła, skrobi do 100 ton, pszenicy nie więcej niż 1500 ton, rzepaku nie więcej niż 50 ton, niektórych produktów skrobiowych, koncentratu pomidorowego nie więcej niż 20 ton.    9. Podniesiono stosowane stawki celne lub utrzymani środki ochronne przy przywozie:    - mięsa wieprzowego z 60% do 83,3% maks. 0,98 EUR/kg, przy jednoczesnym wycofaniu preferencji dla Węgier (poprzednio obowiązywała stawka 25%),    - pszenicy (bez durum) z 20% do 70% min. 0,11 EUR/kg, z jednoczesnym wycofaniem preferencji dla przywozu pszenicy z Węgier, Czech i Słowacji,    - słodu z 10% do 20%,    - wycofano preferencje importowe dla Węgier w imporcie do Polski mięsa i jadalnych podrobów z drobiu z obniżonej stawki 25% do 60% min. 0,6 EUR/kg,    - wycofano preferencje importowe dla krajów UE w imporcie jogurtów, co oznaczało przywrócenie stawki 35% wobec obniżonej 9%,    - utrzymano środki ochronne w imporcie kukurydzy paszowej z Węgier, Czech i Słowacji (podwyższono cła z 0 do 20%), koncentratu pomidorowego z tych samych krajów (podwyższono cło z 11% do 50% min. 0,6 EUR/kg - 60% min. 0,7 EUR/kg), cukru z Czech i Słowacji (przywrócono cło minimalne w wysokości 17 EUR/kg),    - w 2000 r.podniesiono dodatkowo stawki celne na cztery grupy produktów przetwórstwa zbóż: mąkę, otręby i śrutę oraz słód (w różnej wysokości, w zależności od produktu),    - w 2000 r., zgodnie z ustaleniami WTO, zmniejszono maksymalne stawki stosowane w imporcie o 6% (w 2001 r. nie występuje już obowiązek zmniejszania); oznacza to redukcję stawek na przywóz:    - mięsa wieprzowego ze świń domowych do poziomu 76% maksimum 0,9 EUR/kg,    - masła do 102%, maksimum 2,31 EUR/kg,    - pszenicy, bez durum, do 64%, minimum 0,1 EUR/kg,    - rzepaku do 27%,    - cukru do 96%, minimum 0,43 EUR/kg;    10. Uszczelniono granice poprzez:    - włączenie produktów mięsnych i mleczarskich do grupy produktów, na które nakłada się obowiązek złożenia kaucji tranzytowych (kaucje tranzytowe obejmują takie towary, jak: mięso wołowe, mięso wieprzowe, mięso drobiowe i produkty mleczarskie),    - ustanowienie automatycznej rejestracji przywozu niektórych towarów rolnych w 1999 r., takich jak: mięso i przetwory z mięsa, przetwory mleczarskie, mąka ze zbóż, otręby zbożowe;    11. Podjęte zostały działania na rzecz rozszerzenia i wzmocnienia kontroli na granicach przez służby weterynaryjne, fitosanitarne i standaryzacyjne.    Ponadto realizowano szereg zobowiązań mających charakter działań długookresowych:    1. 15 marca 1999 r. strona rządowa przekazała stronie związkowej Założenia kompleksowej polityki wobec wsi jako materiał wyjściowy dla Paktu dla rolnictwa i obszarów wiejskich. Rada Ministrów w dniu 22 lipca 1999 r. przyjęła wstępną wersję paktu stanowiącego podstawę do dalszych prac zespołu związkowo-rządowego w celu wypracowania dokumentu określającego najważniejsze zadania polityki rolnej i wobec obszarów wiejskich. W grudniu 1999 r. powołano 5 zespołów roboczych rządowo-związkowych do wypracowania takiego dokumentu. W ramach prac tych zespołów opracowano nową uszczegółowioną wersję paktu, przyjętą przez Radę Ministrów w dniu 1 września 2000 r. Obecnie kontynuowane są prace uzgodnieniowe. Przyjęto m.in., że pakt przedłożony zostanie Sejmowi jako umowa społeczna zawarta przez główne siły polityczne w imię długofalowych interesów kraju oraz solidaryzmu społecznego i wartości, które zostały wpisane do Konstytucji RP. Uznano, że potrzeba zawarcia paktu wynika ze szczególnej pozycji wsi i rolnictwa w polskiej rzeczywistości. Sygnatariusze paktu uznali, że jak wszędzie na świecie, rolnictwo polskie bez pomocy państwa nie może się rozwijać. Konieczna jest wyważona interwencja państwa umożliwiająca ewolucyjną transformację rolnictwa i gospodarki żywnościowej. Dla uzyskania pełnej zgodności paktu z oczekiwaniami strony społecznej do aktualnie uzgadnianej wersji włączony został dokument opracowany przez Krajowy Związek Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych.    2. 11 maja 1999 r. przyjęty został przez rząd dokument programowy Kierunki działań rządu wobec małych i średnich przedsiębiorstw do 2002 r., który jest podstawą w podejmowaniu decyzji związanych z tworzeniem i promowaniem małych i średnich przedsiębiorstw na terenie całej Polski, w tym na obszarach wiejskich. Przewidziane zostały m.in.: ułatwienia dla przedsiębiorców tworzących nowe miejsca pracy, współfinansowanie inwestycji wprowadzających nowe technologie i podnoszące konkurencyjność, dostęp do zewnętrznych źródeł finansowania (poręczenia kredytowe i dopłaty do kredytów, pożyczki i dotacje dla firm inwestujących, częściowa refundacja kosztów tworzenia nowych miejsc pracy na terenach wiejskich).    3. Opracowana została i przyjęta przez rząd w dniu 13 lipca 1999 r. Spójna polityka strukturalna rozwoju obszarów wiejskich i rolnictwa. Program ten określił zestaw konkretnych działań długofalowych do realizacji przez samorządy terytorialne, organizacje gospodarcze i społeczne, rolników i mieszkańców wsi przy wsparciu z budżetu państwa, środków samorządowych, środków zagranicznych pomocowych i kredytowych. Spójna polityka strukturalna rozwoju obszarów wiejskich i rolnictwa stała się punktem wyjścia do starań o środki przedakcesyjne (Program operacyjny dla Polski - SAPARD).    4. Opracowany został i przekazany do Sejmu RP projekt ustawy o grupach producentów rolnych i ich związkach, który został uchwalony przez Sejm w dniu 15 września 2000 r. Ustawa ta daje możliwość organizowania w sposób kompleksowy rynku produktów rolnych i daje szansę rozwoju małym gospodarstwom rolnym, które nie są w stanie samodzielnie rozwijać się, i uzyskiwać dochodowość pozwalającą na utrzymanie rodzin pracujących w tych gospodarstwach. W ustawie określone są warunki tworzenia grup i ich związków oraz powiązań umowami kontraktacyjnymi z odbiorcami produktów rolnych. Stosowanie rozwiązań tej ustawy umożliwia rozszerzanie działalności grup i pozyskiwanie dodatkowych dochodów związanych z lepszym przygotowaniem produktów do sprzedaży, obniżeniem kosztów wytworzenia z tytułu zastosowania nowoczesnych technologii oraz przejęcia części marży handlowej.    5. 2 marca 1999 r. rząd przyjął Program budowy i rozwoju rynków hurtowych i Warszawskiej Giełdy Towarowej - I etap. Ponieważ znaczna ilość utworzonych rynków hurtowych nie osiągnęła jeszcze równowagi finansowej, przygotowany został w końcu 2000 r. projekt Rządowego programu budowy i rozwoju rynków hurtowych - II etap. Ma on umożliwić uzyskanie pełnej samodzielności ekonomicznej rynkom hurtowym oraz przyczynić się do poprawy zbytu produktów rolniczych przez producentów rolnych i ich grupy. Akcje agencji rządowych mają być zbywane w pierwszej kolejności producentom rolnym, operatorom rynkowym, samorządom.    6. 6 maja 1999 r. Sejm RP uchwalił ustawę o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi skarbu państwa, która wprowadziła m.in. możliwość organizowania przy dzierżawie lub sprzedaży nieruchomości z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa przetargu ograniczonego, w którym mogą uczestniczyć wyłącznie rolnicy, byli pracownicy ppgr i ich spółki, osadnicy i repatrianci.    7. Opracowano projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym dotyczący wprowadzenia podatku VAT w rolnictwie.    Podatek od towarów i usług (VAT) w rolnictwie wprowadzono z dniem 4 września 2000 r. Oznacza to, że przy sprzedaży nieprzetworzonych produktów rolnych VAT stał się kalkulacyjnym składnikiem kosztów i pozwala na odliczenie podatku VAT zawartego w cenach środków do produkcji rolniczej. Podatek wynosi 3% ceny netto, tj. ceny nieuwzględniającej tego podatku. Rolnicy prowadzący rachunkowość rozliczają się z VAT na zasadach ogólnych, tzn. jest on naliczany i rozliczany z właściwym urzędem skarbowym. Pozostali rolnicy włączeni zostali do systemu VAT na zasadach uproszczonych polegających na objęciu ich zryczałtowanym systemem zwrotu podatku VAT w wysokości 3% doliczanego do ceny netto sprzedaży wypłacanego rolnikowi przez nabywcę produktów rolnych;    8. Wprowadzono w 1999 r. ulgę w podatku akcyzowym dla wszystkich benzyn silnikowych z dodatkiem etanolu w wysokości 120 zł/t, co pozwoliło na zagospodarowanie spirytusu bezwodnego do produkcji paliw. W roku 2000 i 2001 utrzymano ulgi na tym samym poziomie.    Rząd opracował i skierował do Sejmu RP projekt ustawy wprowadzającej bony paliwowe dla rolników będących podatnikami podatku rolnego i posiadających co najmniej jeden ciągnik. Zaproponowano, aby wartość bonu na 1 ha płatna była w dwóch ratach i wynosiła początkowo po 40 zł, a na następne lata byłaby ustalana rozporządzeniami Rady Ministrów. Komisje sejmowe odrzuciły ten projekt na rzecz podjęcia ustawy według przedłożenia poselskiego.    Uchwalona przez Sejm w dniu 2 marca 2001 r. nowelizacja ustawy o podatku od towarów i usług przewiduje że rolnicy posiadający co najmniej jeden ciągnik otrzymają z banków spółdzielczych bony na zakup oleju napędowego. Bony wydawane będą za okresy półroczne, do 31 stycznia i do 31 lipca każdego roku, na podstawie zaświadczenia wystawionego przez wójta lub burmistrza. Maksymalną wartość bonu stanowić będzie iloczyn powierzchni użytków rolnych w danym gospodarstwie oraz kwota podatku akcyzowego od oleju napędowego o zawartości siarki powyżej 0,05% do 0,2% włącznie. Wartość bonów przypadających na 1 ha użytków rolnych określać będzie corocznie Rada Ministrów.    9. Podjęto prace nad projektem ustawy o zmianie ustawy o podatku rolnym oraz o zmianie niektórych ustaw, która ma umożliwić stosowanie jednolitego kryterium dochodowego dla celów socjalnych.    10. W związku z występującymi anomaliami pogodowymi, w tym suszą skutkującymi znaczącymi stratami w gospodarstwach rolnych, które w większości nie ubezpieczyły swoich upraw, Rada Ministrów przyjęła założenia koncepcji ubezpieczenia upraw polowych i ich plonów od skutków klęsk żywiołowych, z uwzględnieniem wsparcia ze środków budżetowych.    Ministerstwo Finansów we współpracy z Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi przygotowuje projekt ustawy zmieniający ustawę o ubezpieczeniach, w którym przewiduje się zniżkę w podstawowej składce ubezpieczenia upraw w wysokości do 50% dla rolników, którzy wraz z zawarciem umowy ubezpieczeniowej OC rolników i ubezpieczenia budynków rolnych zawrą umowę dobrowolnego ubezpieczenia upraw rolnych od skutków klęsk żywiołowych.    11. Od 2000 r. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poręcza spłatę kredytów studenckich udzielanych przez banki na podstawie ustawy z dnia 17 lipca 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich. W zależności od wysokości dochodu na osobę w rodzinie rolniczej agencja może poręczać do 80% lub 100% wykorzystanej kwoty kredytu. Ta forma pomocy zwiększa możliwości finansowe studentów z obszarów wiejskich, z rodzin o niskich dochodach.    12. W ramach dostosowywania polskiego prawodawstwa do obowiązującego w Unii Europejskiej prowadzone są szerokie przygotowania do wdrożenia w Polsce instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej. Przygotowano lub w trakcie przygotowania są m.in.:    Projekty ustaw ustanawiających nowe zadania dla agencji płatniczych - Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz Agencji Rynku Rolnego - związane z administrowaniem środkami na dopłaty bezpośrednie dla producentów rolnych, rozszerzeniem interwencji na rynku rolnym oraz wsparciem procesów restrukturyzacyjnych w rolnictwie i na obszarach wiejskich.    - Projekty ustaw o stopniowym wdrażaniu regulacji unijnych na poszczególnych rynkach rolnych.    Sejm podjął już ustawę o organizacji rynku owoców i warzyw, rynku chmielu, rynku tytoniu i rynku suszu paszowego oraz ustawę o regulacji rynku skrobi ziemniaczanej. Trwają prace w Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi nad ustawą o regulacji rynków mleka i przetworów mlecznych, mięsa oraz niektórych roślin uprawnych. Przygotowane zostały projekty: ustawy o organizacji rynku rybnego oraz ustawy o organizacji rynku przetworów owocowo-warzywnych.    - Projekty: ustawy regulującej finansowanie gospodarki rolnej, ustawy o tworzeniu systemu zarządzania i kontroli płatności bezpośrednich dla rolnictwa oraz środków towarzyszących, ustawy o wspieraniu rolnictwa na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.    - Systemy oraz struktury instytucjonalne pozwalające na wdrożenie w Polsce Wspólnej Polityki Rolnej.    Chciałbym przypomnieć, że tylko w 2000 r. Sejm RP uchwalił i przyjął 12 ustaw istotnych dla realizacji przyjętych w programach rządowych działań na rzecz rozwoju rolnictwa; w 2001 r. - 5. Nad 12 ustawami trwają prace w parlamencie, a 16 kolejnych projektów znajduje się na różnym etapie prac legislacyjnych w rządzie.    Uzyskanie szybkiej poprawy sytuacji w rolnictwie jest bardzo trudne i długotrwałe z uwagi na skalę wieloletnich zaniedbań oraz konieczność strukturalnych zmian. Wszechstronne działania na rzecz trwałej i doraźnej poprawy nie przynoszą szybkich efektów. Spowodowane jest to także ograniczoną możliwością finansowego wsparcia procesów przebudowy rolnictwa i wsi oraz potrzebą jednoczesnego stosowania coraz szerszej działalności inwestycyjnej na rynku żywnościowym.    Spadek dochodów rolniczych notowany jest od 1996 r. i nastąpił zarówno z przyczyn wewnętrznych, jak i zewnętrznych, związanych z sytuacją na rynku światowym.    Głównymi przyczynami spadku dochodów były:    - Obniżanie cen skupu produktów rolnych, co było tendencją ogólnoświatową. Jednak w Polsce, w porównaniu z innymi krajami, a zwłaszcza Unii Europejskiej, spadek cen był w mniejszym stopniu (mimo znacznej poprawy w tym zakresie) rekompensowany interwencją na rynku i dotacjami bezpośrednimi.    - Wzrost kosztów produkcji, wynikający z szybszego wzrostu cen środków produkcji (zwłaszcza paliw) niż cen rolnych.    - Ograniczone możliwości zbytu produkcji w kraju z powodu niskiego popytu i na eksport, zwłaszcza na skutek kryzysu gospodarczego i finansowego w Rosji.    - Relatywnie niewielkie możliwości pozyskania dochodów z pracy poza rolnictwem mimo realizowania licznych programów wspierających tworzenie nowych miejsc pracy na obszarach wiejskich.    - Zbyt duża liczba małych obszarowo gospodarstw, w których nie można uzyskać obniżki kosztów z powodu skali produkcji i nie opłaca się inwestować w urządzenia poprawiające warunki sanitarne i jakość produktów, warunkujące ich konkurencyjność i uzyskanie korzystnych cen.    - Przeludnienie agrarne powodujące rozkładanie się dochodów rolniczych na zbyt dużą liczbę osób pracujących w rolnictwie.    W wyniku znacznego rozszerzenia działań interwencyjnych na rynku rolnym w 1999 r., kontynuowanych także w 2000 r., oraz ochrony przed nadmiernym lub zbyt tanim importem od II półrocza 1999 r. poprawiły się uwarunkowania produkcji rolniczej. Notowany wzrost cen produktów rolnych w 2000 r., znacznie powyżej inflacji, zwiększył opłacalność głównych kierunków produkcji. Po czterech latach niekorzystnych relacji cen produktów sprzedawanych przez gospodarstwa indywidualne do cen produktów zakupywanych przez te gospodarstwa (˝nożyce cen˝) nastąpiło odwrócenie tendencji. Omawiany wskaźnik wyniósł w 2000 r. 103,8% na korzyść rolników. Równocześnie jednak nastąpił spadek globalnej produkcji rolniczej o 4,1% przy wzroście towarowości produkcji (do ponad 60% udziału)    Jakie działania podejmie rząd w celu pełnej realizacji zadań wynikających z ˝Protokołu z rozmów˝?    Odpowiedź na to pytanie w znacznej części zawarta jest w odpowiedzi na poprzednie pytanie. Przede wszystkim jest to przygotowanie i stopniowe wdrażanie instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej. Zakłada się, że w momencie integracji polskie rolnictwo będzie w pełni zdolne do korzystania z wszystkich instrumentów pomocy stosowanych w krajach Unii Europejskiej.    Postulaty zawarte w ˝Protokole z rozmów˝ obejmują podstawowe problemy rolnictwa i wsi i są stałym elementem wspólnych rozmów rządu z organizacjami związkowymi rolników. W dniu 24 stycznia br. w Ministerstwi Rolnictwa i Rozwoju Wsi odbyło się spotkanie Zespołu ds. Wsi z przedstawicielami rolniczych central związkowych, na którym omówiono działania podjęte w 2000 r. oraz sprecyzowano najistotniejsze ich kierunki na 2001 r. Powołano cztery rządowo-związkowe zespoły robocze w celu wypracowania wspólnych stanowisk w odniesieniu do przedstawionych spraw (Zespół 1 - sprawy tytoniu, Zespół 2 - sprawy prywatyzacji, Zespół 3 - sprawy budżetu, paliwa rolniczego oraz spraw ekonomicznych, Zespół 4 - interwencja na rynkach rolnych). Po zakończeniu prac zespołów roboczych odbędzie się zebranie plenarne, na którym uzgodnione zostaną najważniejsze dla rolnictwa i wsi sprawy, w tym zakres i skala interwencji na 2001 r.    Równocześnie trwają prace przedstawicieli związków i rządu nad uzgodnieniami treści Paktu dla rolnictwa i obszarów wiejskich. W dniu 15 lutego 2001 r. odbyło się plenarne posiedzenie, na którym dyskutowane były zapisy dotyczące wszystkich istotnych spraw, zwłaszcza instrumentów wsparcia w okresie przed integracją z Unią Europejską. Obecnie kontynuowane są robocze uzgodnienia.    W 2001 r., podobnie jak w 2000 r., głównymi instrumentami wsparcia będą:    1. Interwencja na rynku rolno-spożywczym, której zakres i skala jest aktualnie uzgadniana ze stroną związkową. Wstępnie przewidziano działania interwencyjne na następujących rynkach:    - zbóż konsumpcyjnych poprzez dopłaty do skupu pszenicy i żyta konsumpcyjnego,    - mleka poprzez dopłaty do eksportu odtłuszczonego mleka w proszku oraz wykup nadwyżek masła w okresie letnim,    - mięsa poprzez zakupy półtusz wieprzowych,    - skrobi ziemniaczanej poprzez udzielanie dopłat do eksportu,    - miodu pszczelego poprzez zakupy przez przedsiębiorców za środki finansowe ARR,    - rzepaku przez udzielanie dopłat do eksportu.    2. Dopłaty z budżetu do kredytów inwestycyjnych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w ramach następujących linii:    - Na zakup gruntów rolnych (do 100 ha), oprocentowanych dla kredytobiorców w wysokości 0,25 stopy redyskonta weksli, tj. aktualnie 5,13%. Kredyt może być udzielony maksymalnie na 15 lat z możliwością karencji w spłacie kapitału do 2 lat.    - Na utworzenie lub urządzenie gospodarstwa przez osoby, które nie ukończyły 40. roku życia. Oprocentowanie dla kredytów wynosi również 0,25 stopy redyskonta weksli, tj. aktualnie 5,13%. Kredyt może być udzielony maksymalnie na 15 lat, z możliwością karencji w spłacie kapitału do 2 lat.    - Na utworzenie lub urządzenie gospodarstwa rolnego, realizowanego w ramach programu osadnictwa na gruntach skarbu państwa, oprocentowanych w zależności od rodzaju realizowanego przedsięwzięcia, aktualnie 5,13 - 12,82% w skali roku.    - Na realizację przedsięwzięć inwestycyjnych w rolnictwie, przetwórstwie rolno-spożywczym i usługach dla rolnictwa. Kredyt może być udzielony maksymalnie na 8 lat, z możliwością karencji w spłacie do 2 lat. Oprocentowanie kredytobiorcy wynosi 11,79 - 12,82%.    - Na realizację przedsięwzięć objętych branżowym programem restrukturyzacji i modernizacji mleczarstwa. Kredyty te udzielane są na 8 lat, z możliwością karencji w spłacie kapitału do 3 lat. Oprocentowanie dla kredytobiorcy, w zależności od banku kredytującego, waha się od 5,90 do 6,41%.    - Na realizację przedsięwzięć objętych branżowym programem wspólnego użytkowania maszyn rolniczych. Kredyty te udzielane są na 8 lat, z możliwością karencji w spłacie kapitału do 3 lat. Oprocentowanie dla kredytobiorcy, w zależności od banku kredytującego, waha się od 5,90 do 6,41%.    - Na przedsięwzięcia inwestycyjne tworzące nowe miejsca pracy w działalnościach pozarolniczych w gminach wiejskich i miejsko-wiejskich, gwarantujących zatrudnienie ludności wiejskiej. Maksymalna kwota kredytu nie może przekroczyć 60% wartości nakładów inwestycyjnych, przy czym w wyniku realizacji inwestycji musi nastąpić wzrost zatrudnienia co najmniej o jedną osobę na każde 25 tys. zł udzielonego kredytu. Kredyt udzielany jest na 6 lat z możliwością uzyskania karencji w spłacie kapitału do jednego roku. Oprocentowanie dla kredytobiorcy wynosi obecnie, w zależności od banku kredytującego, 11,79 - 12,82% w skali roku.    W celu zwiększenia atrakcyjności kredytu, a co za tym idzie - intensyfikacji działań w zakresie tworzenia nowych miejsc pracy przygotowana została nowelizacja rozporządzenia w sprawie szczegółowych kierunków działania ARiMR, która m.in. przewiduje zmniejszenie obowiązkowego udziału własnego kredytobiorców z 40% do 20%.    - Na wznowienie produkcji w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej znajdujących się na obszarach dotkniętych klęskami żywiołowymi. Kredyty klęskowe mogą być udzielane do wysokości szkód w uprawach rolnych, inwentarzu i rzeczowych środkach obrotowych do produkcji rolnej oraz wartości odtworzeniowej środków trwałych, oszacowanej przez komisję powołaną przez właściwego wojewodę.    Oprocentowanie dla rolników wynosi w skali roku 5,13%. Kredyty inwestycyjne, w zależności od celu kredytowania, mogą być udzielane na okres od 5 do 8 lat, natomiast kredyty na zakup rzeczowych środków do produkcji rolnej na okres 24 miesięcy. W przypadku klęskowych kredytów obrotowych bank na wniosek kredytobiorcy może zastosować prolongatę spłaty rat kapitału i odsetek w okresie kredytowania, w tym zastosować jednorazową spłatę kapitału i odsetek.    - Na realizację przedsięwzięć w rolnictwie i działach specjalnych produkcji rolnej, mających na celu wykorzystanie posiadanej bazy produkcyjnej gospodarstw i działów specjalnych, poprzez rozpoczęcie lub zwiększenie produkcji w tych gospodarstwach i działach specjalnych. Maksymalny okres kredytowania wynosi 3 lata, z wyjątkiem kredytów na przedsięwzięcia dotyczące produkcji mleka, które mogą być zaciągane na 4 lata. Karencja w spłacie kapitału nie może przekroczyć 1 roku. Oprocentowanie dla kredytobiorcy wynosi w zależności od rodzaju przedsięwzięcia od 5,13 do 12,82% w skali roku.    - Na realizację przedsięwzięć inwestycyjnych w ramach ˝Branżowego programu rozwoju rybołówstwa w Polsce na lata 2000-2006˝. Maksymalny okres kredytowania wynosi 8 lat, a karencja w spłacie kapitału 3 lata. Oprocentowanie dla kredytobiorcy wynosi obecnie od 5,90 do 6,41% w skali roku.    - Na realizację przedsięwzięć inwestycyjnych w ramach ˝Branżowego programu restrukturyzacji przetwórstwa ziemniaka na skrobię w Polsce˝. Maksymalny okres kredytowania wynosi 8 lat, a karencja w spłacie kapitału 3 lata. Oprocentowanie dla kredytobiorcy wynosi obecnie od 5,90 do 6,41% w skali roku.    - Na realizację przedsięwzięć inwestycyjnych w ramach ˝Programu wspierania restrukturyzacji i modernizacji przemysłu mięsnego w Polsce˝. Oprocentowanie dla kredytobiorcy wynosi obecnie od 5,90 do 6,41% w skali roku. Maksymalny okres kredytowania wynosi 8 lat, a karencja w spłacie kapitału 3 lata.    Zgodnie z nowelizacją rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 maja 2000 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych kierunków działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz sposobów ich realizacji zwiększone zostały maksymalne kwoty kredytów inwestycyjnych na wspomaganie rozwoju rolnictwa, przemysłu rolno-spożywczego i usług w rolnictwie, a także przedsięwzięć mających na celu dostosowanie jakości produktów żywnościowych do standardów obowiązujących w Unii Europejskiej. Kwoty kredytów dla gospodarstw podwyższono z 500 tys. zł do 2 mln zł, przetwórstwa rolno-spożywczego z 2 do 8 mln zł, dla działów specjalnych produkcji rolnej, na przedsięwzięcia związane z tworzeniem nowych miejsc pracy oraz na usługi dla rolnictwa z 2 do 4 mln zł.    3. Kredyty na zakup przez rolników środków do produkcji rolnej:    - nawozów mineralnych, środków ochrony roślin oraz pasz,    - kwalifikowanego materiału siewnego i szkółkarskiego,    - zwierząt hodowlanych,    - pszczelich matek użytkowych i reprodukcyjnych,    - rzeczowych środków do produkcji żywności metodami ekologicznymi i przystosowanie gospodarstw do tej produkcji,    - paliwa na cele rolnicze.    Obecnie rolnicy mogą uzyskać preferencyjny kredyt o równowartości 10 dt żyta na 1 ha użytków rolnych. Oprocentowanie dla kredytobiorcy wynosi 0,4 stopy redyskontowej weksli, tj. aktualnie 8,2% w skali roku.    4. Preferencyjne kredyty na skup i przechowywanie podstawowych produktów roślinnych, a zwłaszcza zbóż.    Oprocentowanie płacone przez kredytobiorcę wynosić będzie 0,7 stopy redyskontowej weksli, tj. aktualnie 14,35%.    Przewiduje się, że podmioty skupujące zboża będą mogły korzystać z obniżonych stawek oprocentowania (9,23% w sierpniu, 10,25% we wrześniu i 11,28% w październiku).    5. Nieoprocentowane pożyczki na tworzenie nowych miejsc pracy stosowane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.    Obecnie maksymalna kwota pożyczki nie może wynosić więcej niż 10 tys. zł na jedno miejsce pracy i nie może przekroczyć 60 tys. zł dla jednego podmiotu gospodarczego.    Przygotowana nowelizacja rozporządzenia w sprawie szczegółowych kierunków działania ARiMR przewiduje zwiększenie tych kwot: do 20 tys. na 1 miejsce pracy powstające w wyniku realizacji przedsięwzięcia i do 200 tys. zł dla jednego podmiotu.    Spłata pożyczki musi zakończyć się przed upływem 3 lat od daty jej udzielenia. Obowiązuje wymóg zapewnienia środków własnych przez kredytobiorcę w wysokości co najmniej 30% kosztów wynikających z planu przedsięwzięcia.    Działania ARiMR stanowią uzupełnienie dla programu tworzenia nowych miejsc pracy i aktywizacji obszarów wiejskich realizowanych w ramach programów innych resortów, a zwłaszcza Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej i Ministerstwa Gospodarki, a także innych agencji, jak np. AWRSP, Agencji Rozwoju Regionalnego oraz różnych funduszy i fundacji.    6. Dotacje przeznaczone na wsparcie działalności związanej z podnoszeniem i zmianą kwalifikacji zawodowych, doradztwem oraz informacją w rolnictwie i jego otoczeniu.    O dofinansowanie przez ARiMR realizacji przedsięwzięć w tym zakresie mogą ubiegać się ośrodki doradztwa rolniczego, instytuty naukowe, zakłady doświadczalne, uczelnie i szkoły. Dofinansowanie jednego podmiotu nie mogło być wyższe w ubiegłym roku niż 15 tys. zł i nie mogło przekroczyć 80% całości nakładów realizowanego przedsięwzięcia.    7. Gwarancje i poręczenia stosowane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ułatwiające podmiotom gospodarczym zaciąganie kredytów przeznaczonych na finansowanie inwestycji w rolnictwie, przetwórstwie rolno-spożywczym i usługach dla rolnictwa.    Poręczenia i gwarancje ARiMR są terminowe, do wysokości 60% wykorzystanej kwoty kredytu oraz odsetek od poręczonej kwoty, nie więcej niż do kwoty 1 mln zł dla jednego podmiotu.    8. Subsydiowanie rolnictwa bezpośrednio przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi na podstawie rozporządzenia ministra rolnictwa i rozwoju wsi z dnia 19 kwietnia 2000 r. w sprawie wysokości stawek dotacji przedmiotowych dla różnych podmiotów wykonujących zadania na rzecz rolnictwa oraz szczegółowych zasad i trybu udzielania oraz rozliczania tych dotacji (DzU nr 35, poz. 401).    Rozporządzenie od 2000 r. stanowi akt wieloletni, z tym że stawki dotacji określone w załącznikach są ustalane dla każdego roku, w zależności od wielkości środków budżetowych przyznanych na ten cel w ustawie budżetowej na dany rok.    W 2001 r. przewiduje się na dotacje do postępu biologicznego przeznaczyć kwotę 219 mln zł, do nawozów wapniowych 64,3 mln zł oraz 5,9 mln zł na wsparcie gospodarstw ekologicznych (niezależnie od środków przewidzianych w programie SAPARD).    9. Istotnym wsparciem działań inwestycyjnych na wsi i w rolnictwie obok kredytów preferencyjnych i subwencji będzie pomoc w formie środków pożyczki Banku Światowego na realizację uruchomionego w ubiegłym roku Program aktywizacji obszarów wiejskich oraz dotacji z funduszy przedakcesyjnych SAPARD. Łącznie na 2001 r. zabezpieczono w budżecie kwotę ponad 159 mln zł z kredytu Banku Światowego, prawie 1,1 mld zł z funduszu SAPARD i ponad 96 mln zł z PHARE na prace związane z przygotowaniem do integracji z UE.    Na czym polega priorytet dla rolnictwa i wsi w polityce gospodarczej i społecznej rządu pana premiera?    Działania na rzecz poprawy sytuacji w rolnictwie i na wsi podejmowane są kompleksowo. Ujmowane są one zarówno w programach ogólnogospodarczych, jak i odnoszących się wyłącznie do wymienionych obszarów. Cechą wspólną tych programów jest zaangażowanie w ich realizację nie tylko ministra rolnictwa i rozwoju wsi, ale także innych ministrów, a zwłaszcza ministra finansów, ministra gospodarki, ministra pracy i polityki społecznej, ministra edukacji narodowej i ministra środowiska.    Jednostkami współodpowiedzialnymi i współpracującymi z rządem jest administracja regionalna - wojewodowie i władze samorządowe - wojewódzkie, powiatowe i gminne oraz partnerzy społeczni, jak izby rolnicze, związki zawodowe, związki pracodawców, pracowników itd. Bez udziału środowisk regionalnych i lokalnych nie jest możliwa realizacja strukturalnych programów rolnictwa i obszarów wiejskich. Władze centralne wytyczają jedynie główne kierunki rozwoju i tworzą potencjalne możliwości realizacji zadań. Natomiast zakres faktycznie realizowanych zadań, zgodnych z właściwymi dla danego regionu potrzebami, i wykorzystanie istniejących możliwości uzyskania wsparcia finansowego zależy od władz lokalnych.    Mimo trudnej sytuacji budżetowej w projekcie na 2001 r. przewidziano, że wydatki na pomoc rolnictwu, łącznie z rezerwami celowymi, środkami z Unii Europejskiej (PHARE, SAPARD), Banku Światowego, Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego osiągną kwotę wyższą od ustalonej w ustawie budżetowej na 2000 r. o ponad 14%. Natomiast po wyłączeniu wydatków na KRUS wydatki na rolnictwo będą odpowiednio wyższe o ponad 20%.    Sądzę, że przedstawiona wyżej informacja o podejmowanych przez rząd działaniach pozwoli pani poseł, jako sygnatariuszowi porozumieniu zawartego w dniu 8 lutego 1999 r. i uczestnikowi prac zespołów ds. wsi i ds. paktu, obiektywnie ocenić realizację tego porozumienia.    Z poważaniem    Sekretarz stanu    Robert Gmyrek    Warszawa, dnia 5 marca 2001 r.