Debaty sejmoweIII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie wdrożenia systemu komputerowego i kontroli nad służbami celnymi

   Szanowny Panie Marszałku! W nawiązaniu do interpelacji pana Seweryna Kaczmarka, posła na Sejm RP, przesłanej przez pana Michała Wojtczaka, sekretarza stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (pismo z dnia 21 marca 2001 r., sygn. DSPR 4401-248/01) w sprawie wdrożenia systemu komputerowego i kontroli nad służbami celnymi uprzejmie informuję, co następuje.    1. Odnosząc się do pytania dotyczącego przewidywanego terminu wdrożenia systemu komputerowej ewidencji celnej, pragnę wyjaśnić, że:    a) Rola i funkcje cła związane z zarządzaniem kontrolą granic stanowią podstawowy element przygotowanej przez Komisję Europejską Strategii przedakcesyjnej dla służb celnych w krajach Europy Środkowej i Wschodniej. Jednym z głównych czynników decydujących o przyjęciu Polski do Unii Europejskiej jest zharmonizowanie systemów celnych, ponieważ duża część granicy polskiej stanie się zewnętrzną granicą Unii. W związku z tym przygotowanie do członkostwa jest nadrzędnym celem polityki rządu RP. Plany strategiczne administracji celnej zostały zsynchronizowane z wymaganiami UE w przyjętej przez Radę Ministrów w dniu 19 października 1999 r. Strategii działania polskiej administracji celnej do roku 2002. Zgodnie z określonymi w niej założeniami ostatecznym terminem pełnego wdrożenia ogólnopolskiego systemu informatycznego jest 31 grudnia 2002 r.    b) Jednym z elementów przystosowania administracji celnej do wymagań stawianych przez UE krajom członkowskim jest automatyzacja kluczowych działań administracji celnej oraz zarządzania zasobami informatyzacji służb celnych. Jak wynika z informacji prezesa Głównego Urzędu Ceł, stopień realizacji tego celu strategicznego w odniesieniu do całości projektu określonego w wymienionym dokumencie przedstawia się następująco:    - budowa systemu zintegrowanej taryfy celnej ˝Isztar˝ - 85% (etap odbioru końcowego systemu jest zgodny logicznie i technicznie z funkcjonującym w UE systemem ˝Taric 2˝),    - rozbudowa systemu finansowo-księgowego ˝Zefir˝ - 15% (system jest wdrażany w poszczególnych jednostkach organizacyjnych administracji celnej),    - Nowy skomputeryzowany system tranzytu NCTS - 5% (powołano zespół projektowy i określono lokalizację Centrum Krajowego NCTS),    - budowa systemu wspomagania przetwarzania danych zgłoszeń celnych ˝Sad Celina˝ - 1% (powołano zespół projektowy, zawarto umowę na wykonanie prototypu użytkowego systemu ˝Celina˝ jako modułu elektronicznego wprowadzania danych do systemu ˝Zefir˝, I etap w trakcie odbioru),    - budowa ogólnopolskiego systemu wspomagania procesu zarządzania i informowania kierownictwa o wybranych wskaźnikach analitycznych ˝Celesta˝ - 5% (gotowy do realizacji, przedprototyp systemu ˝Celesta˝ jest wykorzystywany od 1 stycznia 1999 r. do analiz statystycznych danych SAD),    - rozbudowa systemu informacji prawnej ˝Alexis˝ - 95% (ponad 700 użytkowników systemu w administracji celnej),    - Budowa Centrum Informacji Celnej (on-line) - trwa testowanie prototypu,    - interfejsy systemowe, moduły informatyczne zapewniające współpracę systemów polskiej administracji celnej z systemami zewnętrznymi, w tym unijnymi - 20% (np. ˝Isztar˝).    Ponadto prezes Głównego Urzędu Ceł poinformował, że w poszczególnych urzędach celnych funkcjonują lokalne bazy, w tym elektroniczne ewidencje celne, a dane w nich zawarte są udostępniane na bieżąco funkcjonariuszom regionalnych inspektoratów celnych.    2. Odnośnie do sposobów wzmocnienia kontroli nad służbami celnymi w celu ograniczenia strat państwa polskiego ocenianych przez Międzynarodową Organizację Celną (chodzi tu prawdopodobnie o Światową Organizację Celną) na ok. 5 mld rocznie należy stwierdzić, że Ministerstwo Finansów nie posiada narzędzi pozwalających zweryfikować dane przedstawione przez pana posła. Światowa Organizacja Celna natomiast w publikowanych przez siebie dokumentach wykorzystuje dane przedstawione przez swoich członków. Jak wynika z informacji GUC, polska Służba Celna nie udostępniała ŚOC takich danych. W związku z tym wiarygodność wymienionych szacunków budzi wątpliwości, co nie oznacza, że Ministerstwo Finansów nie widzi potrzeby daleko idącej poprawy funkcjonowania administracji celnej.    W celu eliminowania problemów zasygnalizowanych przez pana posła, przemytu towarów, fałszowania dokumentacji celnej, korupcji w administracji celnej, zostały podjęte m.in. działania legislacyjne. Przepisy ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (DzU nr 72, poz. 802) oraz akty wykonawcze do tej ustawy umożliwiają przeciwdziałanie zjawisku korupcji na etapie naboru do służby (surowe kryteria), okresowych ocen pracy funkcjonariuszy oraz poprzez obowiązek składania oświadczeń o stanie majątkowym (możliwość wydalenia ze służby).    Realizacja podstawowych zadań w omawianym zakresie należy do prezesa Głównego Urzędu Ceł zgodnie z kompetencjami określonymi w art. 280 Kodeksu celnego. Kwestia zwalczania omawianej patologii była i nadal pozostaje przedmiotem szczególnego zainteresowania służb nadzorowanych przez ministra finansów (Służba Celna, Inspekcja Celna, aparat skarbowy).    Ważną rolę w tym zakresie, a zwłaszcza w zwalczaniu przemytu ludzi i różnego rodzaju fałszerstw, spełniają służby podległe ministrowi spraw wewnętrznych i administracji (Straż Graniczna i Policja).    3. Ponadto pozwalam sobie poinformować pana marszałka, iż:    - Ministerstwo Finansów widzi konieczność podjęcia energicznych działań Służby Celnej w tym zakresie. Do eliminowania niekorzystnych zjawisk związanych z wymianą towarową z zagranicą może przyczynić się m.in. zdynamizowanie kontroli celnej na granicy wschodniej i południowej, wprowadzenie w urzędach celnych sprawnego systemu kontroli wewnętrznej, podejmowanie wspólnych kontroli dokonywanych przez funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz funkcjonariuszy celnych, podejmowanie nowych oraz kontynuowanie systematycznych kontroli wykonywanych przez urzędy kontroli skarbowej, urzędy celne i Inspekcję Celną na bazarach i targowiskach, zwiększone współdziałanie służb celnych w realizacji zadań kontrolnych z organami Policji, Straży Granicznej, Inspekcji Celnej, urzędów kontroli skarbowej, intensyfikacja współpracy z organami uprawnionymi do podejmowania działań operacyjno-rozpoznawczych, tj. Policją, Strażą Graniczną, Inspekcją Celną i wywiadem skarbowym, zwłaszcza w zwalczaniu zorganizowanych form przestępczości w zakresie obrotu towarowego z zagranicą.    - Opracowana przez Międzyresortowy Zespół ds. Zagospodarowania Granicy Państwowej Strategia zintegrowanego zarządzania granicą, która została przyjęta przez Radę Ministrów w dniu 6 czerwca 2000 r., zawiera program uszczelniania granicy państwowej. Dokument ten zakłada rozwiązanie problemów dotyczących przekraczania polskiej granicy państwowej. W celu wzmocnienia granicznej kontroli oraz usprawnienia odpraw i eliminowania negatywnych zjawisk występujących na granicy przewiduje on m.in. podjęcie prac związanych z rozbudową i modernizacją przejść granicznych (np. w Dorohusku), współpracę krajowych organów kontroli z organami kontroli państw sąsiednich, przenoszenie odpraw celnych z przejść granicznych do urzędów celnych położonych wewnątrz kraju.    - Skuteczne przeciwdziałanie zorganizowanemu przemytowi wymaga także zwiększenia efektywności współpracy różnych służb państwowych. W tym celu zarządzeniem nr 98 prezesa Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 2000 r. został powołany Zespół ds. Koordynacji Walki z Przestępczością Gospodarczą. W ramach tego zespołu podejmuje się ustalenia dotyczące konkretnych działań zmierzających do eliminowania zjawisk patologicznych w obrocie towarowym z zagranicą.    Z poważaniem    Podsekretarz stanu    Jan Wojcieszczuk    Warszawa, dnia 10 kwietnia 2001 r.