Debaty sejmoweIII Kadencja

Interpelacja w sprawie jawności ksiąg wieczystych

   Szanowny Panie Ministrze! Zgodnie z postanowieniami ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jednolity: Dz.U. 2001 r. Nr 124, poz. 1361 z późn. zm.) księgi wieczyste są jawne i nikt nie może zasłaniać się nieznajomością wpisu w księdze. W praktyce jednak jawność ksiąg wieczystych prowadzonych przez sądy rejonowe jest znacznie ograniczana. Każdy z sądów udostępnia wprawdzie księgi, niemniej jednak czyni to tylko w niektórych dniach tygodnia i w godzinach zupełnie niedostosowanych do potrzeb ewentualnych zainteresowanych, np. jedynie w poniedziałki, środy i piątki w godzinach od 10 do 12. Teoretycznie jawność ksiąg jest zapewniona, ale w rzeczywistości ograniczona, nie wspominając już o sytuacjach, gdy osoba zainteresowana nie może przeczytać księgi wieczystej prowadzonej wyłącznie dla nieruchomości będącej jej własnością z powodu - jak często tłumaczą sądy - czasowego braku jej w zbiorze ksiąg. Gdzie taka księga się znajduje, jeżeli w tym czasie nie jest dokonywany żaden wpis, sądy nie raczą udzielić odpowiedzi. Co więcej, każdy z sądów samodzielnie ustala godziny dostępności ksiąg dla zainteresowanych. Zainteresowany (zmuszony) zbadaniem księgi prowadzonej przez sąd leżący np. w innym województwie nie ma żadnej gwarancji, że po przyjeździe do sądu zostanie mu udostępniona księga wieczysta. Sądy prowadzące księgi wieczyste nie mają zaś zwyczaju ogłaszania (np. na stronach internetowych czy w informatorach prawniczych lub innych) godzin swego urzędowania. Często nie mają również zwyczaju odbierania telefonów petentów dzwoniących po informację. Warta uwagi jest również długość okresu oczekiwania na odpis z księgi wieczystej. Przeciętnie wynosi ona ok. 1 miesiąca. Na sam wpis prawa do księgi wieczystej czeka się miesiącami, co powoduje, że często po jego dokonaniu jest on nieaktualny.    W związku z powyższym zapytuję:    Czy w związku z podejmowanymi od lat próbami upowszechniania - za pomocą przepisów prawa i kształtowania świadomości prawnej obywateli - wpisów ich praw w księgach wieczystych Pan Minister zamierza podjąć kroki zmierzające do zwiększenia dostępności ksiąg wieczystych dla zainteresowanych?    Czy - zdaniem Pana Ministra - nie byłoby zasadne ustalenie stałych dla wszystkich sądów w Polsce godzin, w których udostępniają one księgi?    Czy powszechnie obowiązującą zasadą nie powinna być zasada, iż co najmniej jeden raz w tygodniu księgi dostępne są w godzinach popołudniowych? Skoro przepisy cytowanej na wstępie ustawy zabraniają wynoszenia ksiąg wieczystych poza teren sądu, gdzie zainteresowany ma znaleźć księgę wieczystą, jeżeli nie ma jej w zbiorze i nie jest w niej dokonywany żaden wpis?    Jakie konsekwencje grożą urzędnikom sądowym, którzy nie są w stanie sprecyzować miejsca gdzie znajduje się księga?    Czy nie należałoby wprowadzić terminów, których zobowiązane są przestrzegać sądy przy dokonywaniu wpisów nieskomplikowanych, na podstawie jasnych, niebudzących wątpliwości dokumentów?    Czy istnieje możliwość wprowadzenia stałych opłat sądowych od wpisów do ksiąg, które byłyby uiszczane wraz ze złożeniem wniosku, co odciążyłoby sądy, zwalniając z obowiązku wyliczenia opłat, wezwania wnioskodawcy do uiszczenia, a w konsekwencji przyspieszyło postępowanie?    Czy - w ocenie Pana Ministra - obowiązujące obecnie przepisy dotyczące wysokości opłat za wpis w księgach wieczystych ustalanej w oparciu o wartość wpisywanego prawa są sprawiedliwe? Wpisanie np. prawa własności nieruchomości o dużej wartości wymaga podjęcia takich samych czynności, badania takich samych dokumentów, jak wpis prawa własno.ci nieruchomości o znikomej wartości. Dlaczego więc głównym kryterium decydującym o wysokości wpisu poszczególnych praw jest ich wartość? Skoro księgi wieczyste są jawne, po co wymaga się w formularzu wniosku o odpis z księgi wskazania celu, dla którego zainteresowany wnosi o odpis?    Z poważaniem    Poseł Jacek Falfus    Warszawa, dnia 9 lutego 2004 r.